Πολύς λόγος γίνεται από αιώνων αλλά και στους καιρούς μας, για τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σώζεται ή διατηρεί τη σωτηρία του. Άλλοι μιλούν για τα «καλά έργα» που εμείς πρέπει να κάνουμε για να την εξαγοράσουμε ή να την αποκτήσουμε ως επίτευγμα, και άλλοι μιλούν για «δώρο» που καλούμαστε να απολαύσουμε χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε οτιδήποτε εκ μέρους μας. Πού βρίσκεται η αλήθεια;

Είναι γεγονός ότι υπάρχουν κάποια εδάφια –συμβαίνει να είναι από τα πλέον γνωστά– που διαμορφώνουν τάσεις, σκέψεις και αντιλήψεις γύρω από αυτό το ζήτημα, για το οποίο και εμείς έχουμε γράψει αρκετές φορές. Για παράδειγμα το γνωστότατο «Η πίστις, εάν δεν έχη έργα, νεκρά είναι καθ’ εαυτήν (...) δείξόν μοι την πίστιν σου εκ των έργων σου, και εγώ θέλω σοι δείξει εκ των έργων μου την πίστιν μου» (Ιακ. 2/β/17-18), αποτελεί την ναυαρχίδα όσων σκέπτονται με την πρώτη αντίληψη, ενώ το επίσης γνωστό «Κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι διά της πίστεως· και τούτο δεν είναι από σας, Θεού το δώρον» (Εφεσ. 2/β/8) το επικαλούνται όσοι υποστηρίζουν τη δεύτερη θέση. Τι ισχύει τελικά;

Στο νου ήρθε η παρακάτω σκέψη: Όταν οι γονείς φέρνουν στον κόσμο ένα νέο μωρό, πόσο του κόστισε και πόσο κόπιασε εκείνο για τη γέννησή του; Προφανώς τίποτε – τουλάχιστον φαινομενικά. Κανείς δεν το ρώτησε και κανείς δεν περίμενε από το ασχημάτιστο ακόμη έμβρυο “να κάνει” και “να κατορθώσει”. Όλα γίνονται σύμφωνα με αιώνιους νόμους του Θεού, που εξασφαλίζουν ότι το σώμα της μητέρας θα διαφυλάξει στη μήτρα το πολύτιμο "περιεχόμενο" και παράλληλα θα του παράσχει όλα τα απαραίτητα για τη διαμόρφωση και την ανάπτυξή του, μέχρι το σημείο που θα είναι έτοιμο να βγει και να αντιμετωπίσει τον έξω κόσμο.

Από τη στιγμή, όμως, που η μαία θα αποκόψει τον ομφάλιο λώρο που μέχρι τότε συνέδεε το έμβρυο με τον μητρικό οργανισμό, το νεογνό καλείται να κάνει τα πάντα από μόνο του (τουλάχιστον τα βασικά) – αρχικά ενστικτωδώς και στη συνέχεια ενσυνείδητα: μόνο του θα αναπνέει, μόνο του θα θηλάζει, μόνο του θα χωνεύει, μόνο του θα κλαίει… Δεν μπορεί πλέον να τρώει ή να αναπνέει για λογαριασμό του η μητέρα. Δεν μπορούν να λειτουργούν γι’ αυτό οι πνεύμονες, η καρδιά και οι νεφροί της. Εν ολίγοις, η επιβίωσή του εξαρτάται κυρίως από όλα εκείνα που είναι απαραίτητα για τη συνέχιση της ζωής και τα οποία δεν μπορεί να κάνει κανείς άλλος γι’ αυτό! Απομονωμένο από τη μήτρα χρειάζεται πια να λειτουργεί μόνο ο δικός του οργανισμός.

Χωρίς αμφιβολία στο αμέσως επόμενο στάδιο της νηπιότητας, οι γονείς και άλλοι θα παίξουν σημαντικούς ρόλους ώσπου ο νέος άνθρωπος να κατορθώσει να σταθεί στα πόδια του, να αναπτυχθεί και να φτάσει στο βαθμό ωρίμανσης και ενηλικίωσης που θα φέρει την πλήρη ανεξαρτησία. Όμως σε όλο το διάστημα της εξωμήτριας ζωής, ο κύριος ρόλος ανήκει στο ίδιο το νέο άτομο, που πρέπει να κάνει όλα τα απαραίτητα για τον εαυτό του, μόνο αυτό.

Κάπως έτσι συμβαίνει και με την πνευματική ζωή του πιστού. Όλα τα προηγούμενα ισχύουν παραβολικά σε μεγάλο βαθμό, γι’ αυτό είναι πολλά όσα μπορούμε να διδαχθούμε αν τα εξετάσουμε με προσοχή.

Όσο ο άνθρωπος ζει κάτω από την αμαρτία, δεν έχει πνευματική ζωή^ καμία επαφή με τον Θεό και τον Χριστό, καμία αντίληψη για όσα συμβαίνουν στον πνευματικό χώρο, καμία αίσθηση από τα ουράνια και τα αιώνια. Μία κατάσταση που ο απόστολος δίκαια περιγράφει ως "νέκρα" και "θάνατο". Αλλά ξαφνικά έρχεται το έλεος του Θεού, που με τον άγιο λόγο και το Πνεύμα φέρνει τον άνθρωπο αυτό σε αντίληψη της αμαρτωλότητάς του, τον παρακινεί σε μετάνοια και αρχίζει μέσα του το έργο της «άνωθεν γέννησης». («Και εσάς όντας νεκρούς διά τας παραβάσεις και τας αμαρτίας εζωοποίησεν»—Εφεσ. 2/β/1).

Σε όλη αυτή τη διαδικασία, ο άνθρωπος ελάχιστα πράγματα αντιλαμβάνεται –εκτός από τη δεινή του κατάσταση– και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να αναγνωρίσει την ανάγκη του και να παραδοθεί σ’ Εκείνον που θα αρχίσει μέσα του «το καλό έργο». («Εκείνος όστις ήρχισεν εις εσάς καλόν έργον θέλει επιτελέσει αυτό μέχρι της ημέρας του Ιησού Χριστού» – Φιλ. 1/α/6). Είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι, πρόκειται για θαυμαστή διαδικασία που δεν εξηγείται με ανθρώπινους όρους και τρόπους, είναι όμως και απαραίτητη και αναντικατάστατη. 

Πώς λοιπόν γεννιέται ο άνθρωπος από τον Θεό; Οπωσδήποτε όχι με δικά του έργα, κόπους και έξοδα. Ό,τι και αν προσπαθήσουμε να κάνουμε ως άτομα, σε τίποτε δε θα μας ήταν χρήσιμο στο στάδιο αυτό. Όλα προέρχονται έξω από εμάς αφού, όπως το περιγράφει ο Ιάκωβος, «Εξ ιδίας αυτού θελήσεως εγέννησεν ημάς διά του λόγου της αληθείας» (Ιακ. 1/α/18), ο δε Πέτρος γράφει, «Ανεγεννήθητε ουχί εκ φθαρτού σπέρματος, αλλά αφθάρτου, διά του λόγου του Θεού του ζώντος και μένοντος εις τον αιώνα» (Α~ Πέτρ. 1/α/23).

Όμως ο Πέτρος θα συνεχίσει να μιλάει σ’ αυτούς ακριβώς που «αναγεννήθηκαν» με το θείο σπέρμα, για να τους πει: «Απορρίψαντες λοιπόν πάσαν κακίαν και πάντα δόλον και υποκρίσεις και φθόνους και πάσας καταλαλιάς, επιποθήσατε ως νεογέννητα βρέφη το λογικόν άδολον γάλα, διά να αυξηθήτε δι’ αυτού, επειδή εγεύθητε ότι αγαθός ο Κύριος» (2/β/1-2). Χρησιμοποιώντας ακριβώς την ορολογία της γέννησης και ανάπτυξης του βρέφους, παραδέχεται ότι ο νέος πιστός είναι σε τέτοια θέση που χρειάζεται να τραφεί με το άδολο γάλα των Αγίων Γραφών ώστε να μάθει τον σκοπό και νόημα της ύπαρξής του, και να αυξηθεί μέσω αυτής της πολύτιμης και ενδιαφέρουσας γνώσης. Στη συνέχεια, μάλιστα, ο ίδιος Απόστολος εξηγεί ότι με τον τρόπο αυτό οι πιστοί συν-οικοδομούνται (ο ένας με τον άλλον) σαν πέτρες ζωντανές, απαρτίζοντας έναν πνευματικό οίκο και ένα ιερατείο άγιο, προκειμένου να προσφέρουν μέσω του Ιησού Χριστού θυσίες πνευματικές, ευπρόσδεκτες στον Θεό (εδ. 5).

Στο ίδιο συμφραζόμενο, τους καλεί να μην ενδίδουν στις σαρκικές επιθυμίες και να φροντίζουν ώστε να έχουν καλή συμπεριφορά ανάμεσα στους κοσμικούς ανθρώπους οι οποίοι, όταν δουν τα καλά τους έργα, θα δοξάσουν τον Θεό. Και ακόμη προσθέτει μία σειρά στάσεων που πρέπει να έχουν (π.χ. απέναντι στους κρατικούς άρχοντες), τονίζοντας πως  είναι θέλημα του Θεού να ζουν έτσι ώστε, με τις καλές τους πράξεις, να αποστομώνονται οι άνθρωποι που βρίσκονται σε άγνοια και γι’ αυτό άδικα τους κατηγορούν. Στο τέλος θυμίζει πως στόχος της θείας πρόσκλησης που τους έγινε, είναι να βαδίζουν στα ίχνη Του, ακολουθώντας το καλό παράδειγμα Εκείνου που πέθανε για χάρη τους, ομοιούμενοι με Αυτόν.

Αν θέλαμε να το πούμε με καθημερινά λόγια, όπως ένας ανθρώπινος γονιός επιθυμεί και εύχεται το παιδί του να του μοιάσει και να τον τιμήσει ακολουθώντας το πατρικό παράδειγμα, έτσι και ο Θεός ποθεί τα πνευματικά Του τέκνα να αποκτήσουν τη θεία ομοίωση, μιμούμενοι τους τρόπους και τις δράσεις του Υιού, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού (Γαλ. 3/γ/26).

Είναι τούτη μια διαδικασία γέννησης και άνδρωσης, που ρεαλιστικά περιγράφει και η Επιστολή προς Εβραίους, εξηγώντας στους νέους πιστούς: «Έχετε χρείαν του να σας διδάσκη τις τα αρχικά στοιχεία των λόγων του Θεού, και κατηντήσατε να έχητε χρείαν γάλακτος και ουχί στερεάς τροφής. Διότι πας ο μετέχων γάλακτος είναι άπειρος του λόγου της δικαιοσύνης· επειδή είναι νήπιος· των τελείων όμως είναι η στερεά τροφή, οίτινες διά την έξιν έχουσι τα αισθητήρια γεγυμνασμένα εις το να διακρίνωσι το καλόν και το κακόν» (Εβρ. 5/ε/12-14). Εδώ βλέπουμε δύο φάσεις της ανάπτυξης του χριστιανού, πρώτα τη νηπιακή, που χρειάζεται να μάθει και να αφομοιώσει τα «αρχικά στοιχεία του λόγου του Θεού», και ύστερα του αναπτυγμένου πιστού που, τελειοποιημένος πλέον, έχει πρόσβαση στην «στερεά τροφή» την οποία είναι έτοιμος να καταναλώσει και αξιοποιήσει.

Τα παραπάνω βεβαίως ισχύουν όταν ο πιστός ακολουθεί φυσιολογική πορεία ανάπτυξης. Αν όμως σταματήσει να τρέφεται από το θείο λόγο, εδώ ο Απόστολος προειδοποιεί ότι, καθώς είναι «άπειρος του λόγου της δικαιοσύνης»,  παραμένει νήπιος. Αλλά έτσι γεννιέται το ερώτημα: –Και τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος σταματήσει να τρέφεται απέχοντας όχι μόνο από την «στερεά τροφή» αλλά και από το στοιχειώδες «γάλα»;

Τι συμβαίνει στον φυσικό άνθρωπο όταν σταματήσει να τρώει, το γνωρίζουμε καλά. Η ασιτία οδηγεί στον βιολογικό θάνατο. Εφόσον λοιπόν ισχύουν τα προηγούμενα, δεν θα πρέπει λογικά να συμπεράνουμε το ίδιο και για όποιον στερεί τον εαυτό του από τα ζωοποιά λόγια του Θεού, δηλαδή να οδηγηθεί σε θάνατο πνευματικό; Μιλώντας στους Ιουδαίους ο πρωτομάρτυρας Στέφανος θύμισε ότι ο Μωυσής «εστάθη μετά του αγγέλου του λαλούντος προς αυτόν εν τω όρει Σινά και μετά των πατέρων ημών, και παρέλαβε λόγια ζωοποιά διά να δώση εις ημάς» (Πράξ. 7/ζ/38)[1] και αν κάποιος νομίζει ότι είναι τυχαίος εδώ ο χαρακτηρισμός των θείων λόγων ως «ζωοποιών», σφάλει σοβαρά, επειδή και ο Πέτρος είπε το γνωστό: «Κύριε, προς τίνα θέλομεν υπάγει; λόγους ζωής αιωνίου έχεις» (Ιωάν. 6/ς/68). 

Τα λόγια του Χριστού και ο Νόμος του Θεού δεν είναι απλά λόγια, όπως κάθε κοινού ανθρώπου ή ακόμη και σοφού. Με το λόγο του Θεού χτίστηκαν οι ουρανοί. Και με το λόγο του Θεού –που όπως είδαμε προηγούμενα, είναι «σπέρμα» πνευματικό–, ο άνθρωπος αποκτά πνευματική ζωή και αρχίζει τη νέα πορεία του Χριστού (Ψαλμ. 33/λγ/6, Α~ Πέτρ. 1/α/23, Ρωμ. 6/ς/4).

Η ζωή του Χριστού δεν είναι στάσιμη κατάσταση αλλά πορεία στην οποία ο ίδιος ο Ιησούς κάλεσε τους μαθητές Του όταν είπε: «Εισέλθετε διά της στενής πύλης (…) επειδή στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η φέρουσα εις την ζωήν» (Ματθ. 7/ζ/13-14) ενώ σε πολλούς έλεγε: «Ακολούθει μοι».

Πώς μπορεί κάποιος να ζει με τον Χριστό και για τον Χριστό, αν δεν Τον ακολουθεί^ αν δεν κάνει πνευματική πρόοδο στη χριστιανική ενηλικίωση και προκοπή^ αν μένει στάσιμος; Ο απόστολος Παύλος εξήγησε στους μαθητές του: «Εάν ζήτε κατά την σάρκα, μέλλετε να αποθάνητε· αλλ’ εάν διά του Πνεύματος θανατόνητε τας πράξεις του σώματος, θέλετε ζήσει. Επειδή όσοι διοικούνται υπό του Πνεύματος του Θεού, ούτοι είναι υιοί του Θεού» (Ρωμ. 8/η/13-14).[2] 

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κλειδί της υπόθεσης: Αν δεν ζεις σύμφωνα με την διοίκηση του Πνεύματος του Θεού δεν πρόκειται να ζήσεις, αφού «υιοί Θεού» είναι μόνο όσοι «διοικούνται» από το Άγιο Πνεύμα. Ακόμη και αν κάποτε είχες αρχίσει να κάνεις θρησκευτικά βήματα, πνευματικά κινδυνεύεις να πεθάνεις. Γι’ αυτό ο Χριστός λέει: «Περιπατείτε ενόσω έχετε το φως, διά να μη σας καταφθάση το σκότος· και όστις περιπατεί εν τω σκότει δεν εξεύρει που υπάγει» (Ιωάν. 12/ιβ/35). |


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Στο αρχαίο κείμενο δεν χρησιμοποιείται η λέξη «ζωοποιά» αλλά «ζώντα», όμως η απόδοση του Βάμβα δεν είναι λάθος. Η ΝΔΜ αποδίδει τη φράση: «αυτός παρέλαβε λόγια που οδηγούν στη ζωή», μα και σε άλλες περικοπές ο ίδιος ο Θεός τόνισε αυτή ακριβώς τη λειτουργία των λόγων Του, όπως π.χ. όταν είπε: «Θέλετε φυλάττει τα προστάγματά μου και τας κρίσεις μου· τα οποία κάμνων ο άνθρωπος, θέλει ζήσει δι’ αυτών» (Λευ. 18/ιη/5).

2. Η διατύπωση στο αρχαίο κείμενο είναι, «Όσοι πνεύματι Θεού άγονται, ούτοι υιοί Θεού εισίν» και καθένας, βεβαίως, ξέρει ότι το ρήμα «άγω», σημαίνει οδηγώ, φέρνω στον προορισμό, διευθύνω, καθοδηγώ (σχετικές λέξεις στρατηγός, ξεναγός κ.λπ.), και συνεπάγεται πορεία, κίνηση – οπωσδήποτε όχι στασιμότητα. |