Θεωρείται δεδομένο ότι οι περισσότεροι τουλάχιστον από τους αναγνώστες του "Τ" είναι απαλλαγμένοι από την κακή συνήθεια του καπνίσματος. Καθώς όμως είμαστε υποχρεωμένοι να ζούμε σε κοινωνία όπου οι πολίτες σπάνια είναι πρόθυμοι να στερηθούν τις "απολαύσεις" τους για χάρη των συνανθρώπων τους, το παρακάτω κείμενο, που δανειζόμαστε από το ειδικό περιοδικό "ΝΕΑ ΥΓΕΙΑ" (13/96), κρίθηκε χρήσιμο και διαφωτιστικό, γι' αυτό και αναδημοσιεύεται εδώ για χάρη των αναγνωστών μας.
ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ;
ΚΑΝΕΙ ΤΟΣΟ ΚΑΚΟ Ή ΑΠΛΑ ΥΠΕΡΒΑΛΛΟΥΜΕ;
Αυτοί ήταν οι τίτλοι της γνωστής διαφημιστικής καμπάνιας της εταιρίας Philip Morris (PM), της μεγαλύτερης καπνοβιομηχανίας των ΗΠΑ, της πολυεθνικής που κατασκευάζει τα τσιγάρα Marlboro. Η καμπάνια έγινε τον περασμένο Ιούνιο σε εννέα Ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Σε μια σειρά από οκτώ διαφημίσεις η P[hilip] M[orris] θέλησε να περάσει δύο διαφορετικά μηνύματα: ότι ο κίνδυνος για καρκίνο του πνεύμονα από το παθητικό κάπνισμα είναι αμελητέος (με τον ισχυρισμό ότι είναι μικρότερος από τον κίνδυνο που προκαλεί η κατανάλωση ενός μπισκότου την ημέρα), και ότι οι καπνιστές και οι μη-καπνιστές μπορούν να συμβιώνουν χωρίς κανένα πρόβλημα (με βάση μία δημοσκόπηση της ίδιας της P[hilip] M[orris], που έδειξε ότι "στη συντριπτική τους πλειοψηφία οι Ευρωπαίοι είναι εναντίον της απαγόρευσης των διαφημίσεων του καπνού").
Διάφοροι φορείς του χώρου της υγείας επέκριναν την κακοποίηση και διαστρέβλωση των επιδημιολογικών στοιχείων από την P[hilip] M[orris] που στόχευε στο να αποκρύψει την αποδεδειγμένη σχέση του παθητικού καπνίσματος και του καρκίνου των πνευμόνων, και στη γενίκευση συμπερασμάτων για τη στάση του Ευρωπαίου πολίτη απέναντι στο κάπνισμα σε δημόσιους χώρους.
Αντίθετα, τα ευρήματα από την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου είχαν δείξει ότι οι Ευρωπαίοι βλέπουν θετικά την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Έτσι, η P[hilip] M[orris] προσπάθησε να προκαταλάβει την κοινή γνώμη ώστε να προλάβει παρόμοιες πιθανές απαγορεύσεις.
Οι αντιδράσεις
Ο Επίτροπος Κοινωνικών Θεμάτων και Δημόσιας Υγείας Ρ. Flynn αντέδρασε άμεσα, τονίζοντας τον κίνδυνο που προκαλείται από το παθητικό κάπνισμα, και επισημαίνοντας ότι η κατανάλωση ενός μπισκότου είναι προσωπική επιλογή, ενώ η εισπνοή του καπνού των άλλων δεν είναι.
Λουξεμβούργο
Ο Υπουργός Υγείας του Λουξεμβούργου είπε "Οι πολίτες μας δεν είναι βλάκες. Ξέρουν πολύ καλά ότι με το να τρώνε ένα μπισκότο δεν απειλούν την υγεία των διπλανών τους, ενώ το φύσημα του καπνού πάνω σε ένα συνάδελφο όλη την ημέρα προκαλεί κίνδυνο για τη ζωή του".
Ισπανία
Η Ισπανική Αντικαρκινική Εταιρεία αντεπιτέθηκε με τα ίδια μέσα. Δημοσίευσε στις ίδιες εφημερίδες, στις ίδιες σελίδες, ολοσέλιδες (όπως και οι διαφημίσεις της P[hilip] M[orris]) ανακοινώσεις με όλα τα στατιστικά στοιχεία της χώρας για τη θνησιμότητα και νοσηρότητα που σχετίζεται με την κατανάλωση καπνού, και τα συμπεράσματα της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα οποία κάθε χρόνο 3.000 κάτοικοι των ΗΠΑ πεθαίνουν από καρκίνο του πνεύμονα που οφείλεται στο παθητικό κάπνισμα.
Ολλανδία
Το Ολλανδικό Ίδρυμα για το Κάπνισμα και την Υγεία εξέδωσε δελτίο τύπου αναφέροντας ότι το παθητικό κάπνισμα προκαλεί πολύ περισσότερο κακό από τον καρκίνο του πνεύμονα, όπως άσθμα, βρογχίτιδα, οξείες λοιμώξεις, κ.ά. Επίσης, μία πρόσφατη έρευνα είχε δείξει ότι περισσότεροι από το 75% των Ολλανδών πίστευαν ότι το παθητικό κάπνισμα είναι επιβλαβές.
Μετά από αντιδράσεις της Ένωσης Μη Καπνιστών, του Ιδρύματος για το Άσθμα, των εταιρειών ύδρευσης, και των παραγωγών πιπεριού (οι διαφημίσεις της P[hilip] M[orris] ανέφεραν ότι η κατανάλωση χλωριωμένου νερού και μεγάλων ποσοτήτων πιπεριού είναι πιο επικίνδυνη) το θέμα παραπέμφθηκε στην Επιτροπή Ελέγχου Διαφημίσεων. Τέλος, παρ' όλο που η P[hilip] M[orris] προκάλεσε τους φορείς υγείας σε ανοικτό debate, οι οποίοι το αποδέχτηκαν, ο εκπρόσωπος της P[hilip] M[orris] δεν παρουσιάστηκε.
Ελλάδα
Ένα άλλο διαφημιστικό μήνυμα της P[hilip] M[orris] ήταν ότι "χειρότερος" κίνδυνος είναι η κατανάλωση 1-2 ποτηριών πλήρους γάλακτος την ημέρα. Μερικές ελληνικές εφημερίδες σχολίασαν ειρωνικά ότι οι γονείς που πείστηκαν από την P[hilip] M[orris], πρέπει να σταματήσουν να δίνουν γάλα στα παιδιά τους και να γεμίσουν το σπίτι από καπνό τσιγάρου(!)
Διάφορες αντικαρκινικές οργανώσεις έγραψαν στη P[hilip] M[orris] αμφισβητώντας τους ισχυρισμούς της, ζητώντας απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Μέχρι τώρα κανένα δεν απαντήθηκε.
Γαλλία
Η Επιτροπή Κατά του Καπνού διαμαρτυρήθηκε στις εφημερίδες που δημοσίευσαν τις διαφημίσεις της P[hilip] M[orris]. Η Monde αμέσως συμφώνησε να μη συνεχίσει τη δημοσίευση αυτών των διαφημίσεων, και πρόσφερε δωρεάν χώρο για την απάντηση των αντικαπνιστικών οργανώσεων.
Επίσης έντονα αντέδρασαν διάφορες βιομηχανίες, όπως η Ένωση Βιομηχανιών Μπισκότων, η οποία κέρδισε δικαστική απόφαση κατά των διαφημίσεων της P[hilip] M[orris].
Η αναδίπλωση
Η Phlips Morris αναγκάστηκε να ανακοινώσει την απόσυρση της διαφημιστικής καμπάνιας στην Ολλανδία μόλις τρεις εβδομάδες μετά.
* * *
Σημειώνουμε τέλος ότι η εν λόγω εταιρεία χρηματοδότησε την προεκλογική εκστρατεία των υποψηφίων για την προεδρία των ΗΠΑ με 1.649.683 δολ. τον κ. Dole και 400.250 δολ. τον κ. Clinton (Newsweek, 28-10-96), προφανώς λιγότερα στον τελευταίο εξαιτίας της αντικαπνιστικής θέσης που έλαβε την τελευταία περίοδο. Αν κάνει το ίδιο και σε άλλες χώρες (συνυπολογίζοντας και τα κέρδη των κυβερνήσεων χάρη στη φορολογία του καπνού) καταλαβαίνει κανείς γιατί είναι τόσο δύσκολο να εξοστρακιστεί το ήπιο αυτό ναρκωτικό που λέγεται τσιγάρο.
Παρόλη την αντίδραση των οικονομικών συμφερόντων, είναι προφανές ότι η σωστή ενημέρωση κι η ομαδική διαμαρτυρία και αντίδραση των πληροφορημένων πολιτών, μπορεί να φέρει κάποια αποτελέσματα προς αποτροπή του μεγαλύτερου κακού. Αν, λοιπόν, ως χριστιανοί διεκδικούμε τον αντισηπτικό ρόλο του αλατιού, ιδού στίβος για ειρηνικούς αγώνες με μεγάλες προοπτικές.
Δυστυχώς αντίστοιχη προσπάθειά μας στο παρελθόν έτυχε ελάχιστης προσοχής, όμως θεωρούμε καθήκον μας να πληροφορούμε και να παρακινούμε τους αναγνώστες μας προς την σωστή κατεύθυνση. Ίσως κάποτε και στη χώρα μας οι χριστιανοί αντιληφθούν πως η χριστιανοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στους τακτικούς εκκλησιασμούς και τις ατέλειωτες παπαγαλίστικες προσευχές. Ο κόσμος περιμένει να δει ΚΑΙ τα έργα μας. Περισσότερο μάλιστα από τον κόσμο περιμένει να τα δει ο ίδιος ο Κύριος!
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ
ΤΕΥΧΟΥΣ