« κατά την ...ικανότητα »
Η πλατιά γνωστή παραβολή των ταλάντων που διαβάζουμε στο Ματθαίο (25/14-30) αναφέρεται συχνά για να τονιστεί η ανάγκη που υπάρχει στους Χριστιανούς ΝΑ ΑΓΡΥΠΝΟΥΝ.Υποχρεωμένοι να ζούμε σ' έναν κόσμο εχθρικό και μ' έναν αντίπαλο ύπουλο και εφευρέτη κάθε πλάνης, είναι για μας ζήτημα ζωής ή θανάτου να μένουμε αδιάκοπα άγρυπνοι και έτοιμοι, τόσο για την κατάσταση της πνευματικής μας ζωής όσο και για την υποδοχή του Ερχόμενου Κυρίου μας. Αναμφίβολα, λοιπόν, τούτη η περικοπή είναι από τις πιο βοηθητικές για τη μετάδοση αυτού του μηνύματος.
Όμως εδώ θέλουμε να ελκύσουμε την προσοχή σας σε μια μικρή λεπτομέρεια αυτού του κειμένου που, παράλληλα με το κεντρικό μήνυμα της παραβολής, υπενθυμίζει μιαν άλλη σπουδαία αλήθεια όχι πάντα τόσο συγκεκριμένη στη συνείδηση πολλών Χριστιανών.
Πρόκειται για τον αριθμό των ταλάντων που ο Κύριος παρέδωσε στους δούλους Του πριν από την αποδημία Του:«Και εις άλλον μεν έδωκε πέντε τάλαντα, εις άλλον δε δύο, εις άλλον δε εν εις έκαστον κατά την ιδίαν αυτού ικανότητα.» (εδ. 15)
Πόση διαφορά ανάμεσα στο κείμενο της Καινής Διαθήκης και σ' εκείνα που από παιδιά μας έλεγαν οι δάσκαλοι μας!ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 1η—Τα τάλαντα μοιράζονται μόνο μια
φορά.ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 2η—Δεν υπάρχει δυνατότητα να πάρει κάποιος περισσότερα αργότερα.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ 3η—Δεν υπάρχει εκλογή στον αριθμό των ταλάντων από το μέρος των δούλων. Η πρωτοβουλία και η επιλογή ανήκει αποκλειστικά στον Κύριο που τα μοιράζει με ένα ειδικό κριτήριο: κατά την ικανότητα του κάθε δούλου χωριστά.
Από αυτές τις παρατηρήσεις γίνεται φανερό πως ο αριθμός των ταλάντων της παραβολής δεν έχει καμιά σχέση:
(α) Με μεταβλητές καταστάσεις, όπως λ.χ. τη δυνατότητα να αυξήσουμε τις γνώσεις μας ή τα πτυχία μας ή τα μέσα που βρίσκονται στη διάθεση μας.β) Με την καταγωγή μας και την κληρονομικότητα. Πρόκειται για αποκλειστικά ατομική υπόθεση του Κυρίου με τον καθένα δούλο ιδιαίτερα.
(γ) Με ειδικές σπουδές και θεολογικά σχολεία που ο καθένας θα μπορούσε να παρακολουθήσει και ν' αποφοιτήσει με άριστα.
(δ) Με οποιαδήποτε από μέρους μας καλή πρόθεση ή
και απροθυμία μας να τα δεχτούμε.(ε) Με την εκτίμηση που γίνεται από τον Κύριο κατά την απόδοση λογαριασμών «μετά καιρόν πολύν» όπου και τα πέντε, και τα δύο, και το ένα, θεωρούνται «ολίγα», ενώ μοναδικό κριτήριο για την επιβράβευση ή όχι είναι η προθυμία και πιστότητα του κάθε δούλου, που εκδηλώθηκαν με το «εργαζόμενος» και σαν αποτέλεσμα έφεραν την προαγωγή τους «επί πολλών».
Πρέπει εδώ να αποσαφηνιστούν κάποιες παρεξηγήσεις που σημάδεψαν κάποτε τη ζωή μας και, δυστυχώς, — όπως φαίνεται— εξακολουθούν να επηρεάζουν την πνευματική ζωή—ιδιαίτερα των Χριστιανών νέων.
Μια σεβαστή κυρία, για παράδειγμα, συζητώντας όχι πριν πολλά χρόνια για κάποιο νέο, εκδήλωσε τη λύπη της που, αφού δεν είχε τελειώσει Γυμνάσιο, δε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο έργο του Θεού.
Είναι η παραπάνω μια θέση λαθεμένη από τη βάση της γιατί, όσο και αν εκτιμούμε την απόκτηση οποιασδήποτε μορφής γνώσης, και ενθαρρύνουμε προς αυτή την κατεύθυνση τα παιδιά μας, η υπόθεση του έργου του θεού πρέπει πρωταρχικά —αν όχι απόλυτα— να στηρίζεται στην παρουσία των ταλάντων που ο Κύριος έχει πιστώσει στον καθένα δούλο Του «κατά την ιδίαν αυτού ικανότητα».
Η πείρα αιώνων δίνει άφθονες μαρτυρίες για «ταλαντούχους» χριστιανούς χωρίς ιδιαίτερη μόρφωση.
Βέβαια με κανένα τρόπο δεν αρνούμαστε την άλλη περίπτωση, θαυμάσιων Χριστιανών που στο πρόσωπο τους συνδύαζαν και τάλαντα και γνώσεις. Όμως πρέπει κάποτε να μάθουμε να ξεχωρίζουμε αυτές τις δυο έννοιες.
Αλλά προκύπτει το εξής εύλογο ερώτημα: «Τι είναι τα τάλαντα και τι η ικανότητα;»
Όπως και από τα προηγούμενα φαίνεται, πολλές φορές κάνουμε σύγχυση ανάμεσα στις έννοιες αυτές που συνήθως τις θεωρούμε ταυτόσημες (τάλαντο = ικανότητα και το αντίθετο).
Ο Κύριος με την παραβολή Του δείχνει ακριβώς το αντίθετο: Όσο πιο ικανός είσαι τόσο περισσότερα τάλαντα σου εμπιστεύονται! Έτσι θα μπορούσαμε με ασφάλεια να υποστηρίξουμε πως, στο πνεύμα της περικοπής που μελετούμε, «ικανότητα» δεν είναι η κατοχή γνώσεων ή επιδεξιοτήτων αλλά η διάθεση της καρδιάς μας να εργαστούμε με πιστότητα οσαδήποτε και οποιαδήποτε τάλαντα ή τάλαντο μας έχει εμπιστευθεί Εκείνος.
Αξίζει να σημειωθεί επίσης η λεπτομέρεια ότι η απόφαση του Κυρίου, να δώσει μόνον ένα τάλαντο στο δούλο που φάνηκε πονηρός και οκνηρός, δεν ήταν καθόλου τυχαία. Μάλλον οφείλεται στη διακριτική ικανότητα του Κυρίου να γνωρίζει την ποιότητα των δούλων Του και επιβεβαιώνει ακριβώς πόσο αληθινό είναι εκείνο το «εις έκαστον κατά την ιδίαν αυτού ικανότητα».
Ποιο θα μπορούσε να είναι το μήνυμα των παραπάνω σκέψεων για μας;
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την αφθονία των μέσων και της γνώσης. Επίσης οι ατομικές ελευθερίες και οι δυνατότητες —τουλάχιστον στον ελεύθερο κόσμο— είναι πολύ περισσότερες από ό,τι θα τολμούσε και να φανταστεί ακόμα ένας πιστός πριν λίγα χρόνια. Παράλληλα όμως παρατηρείται μια αντίστροφα ανάλογη πτώση της στάθμης τόσο στο χώρο της αφιερωμένης ζωής όσο και στην καρποφορία σε νέες ψυχές.
Πολυάριθμοι μορφωμένοι άνθρωποι συνωστίζονται στους άμβωνες των κέντρων και στις σελίδες των χριστιανικών εντύπων—αλλά μόνον εκεί. Άφθονα χρήματα διατίθενται για πλήθος δραστηριότητες. Ποιο όμως είναι το αποτέλεσμα; Μηδαμινό αν όχι ανύπαρκτο.
Πού πρέπει να αποδοθεί η γενική αυτή αποτυχία; Μάλλον εκείνο που μας λείπει είναι αυτή η «ικανότητα» για την οποία μας μίλησε η παραβολή.
Ασφαλώς κάποιοι θα βιαστούν να μιλήσουν για τους έσχατους καιρούς και τις απαισιόδοξες προφητείες —αν είναι τέτοιες— των επιστολών της Αποκάλυψης. Πολύ καλά• αλλά σε ποιον άραγε απευθύνεται το «ιδού ίσταμαι εις την θύραν και κρούω» ή εκείνο το άλλο «συ είσαι ο ταλαίπωρος και ελεεινός και πτωχός και τυφλός και γυμνός• συμβουλεύω σε να αγοράσης παρ' εμού χρυσίον δεδοκιμασμένον εκ πυρός διά να πλουτήσης, και ιμάτια λευκά διά να ενδυθής και να μη φανερωθή η αισχύνη της γυμνότητός σου, και χρίσον τους οφθαλμούς σου με κολλούριον διά να βλέπης»;