Ένα σοβαρό πρόβλημα συνείδησης
"Να δώσωμεν φόρον;"
Ένα λεπτότατο πρόβλημα για τον άνθρωπο της εποχής μας είναι αυτό της φορολογικής συνείδησης. Φορολογική συνείδηση λέμε το αίσθημα της δικαιοσύνης στη συνείδηση του φορολογούμενου πολίτη αναφορικά με την αναγκαιότητα, την αξιοπιστία και την αντικειμενικότητα των φορολογικών νόμων, αλλά και την εφαρμογή τους εκ μέρους της Πολιτείας.Το φορολογικό σύστημα της άμεσης φορολογίας, που εδώ μας ενδιαφέρει, δηλαδή των φόρων που ο πολίτης οφείλει να καταβάλει απευθείας στην Εφορία, στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος στην ειλικρινή δήλωση των εσόδων του από κάθε πηγή. Δηλαδή η είσπραξη των φόρων που είναι απαραίτητη για τη ζωή ενός κράτους, εξαρτάται από την ειλικρινή συνείδηση και την τιμιότητα των πολιτών του κατά τη δήλωση των φορολογητέων εισοδημάτων τους. Έτσι, ανάλογα με την ανταπόκριση των πολιτών, θα καλύψει τον προϋπολογισμό των εσόδων για την ασφάλεια, την εκπαίδευση, τη δημόσια υγεία, τη γεωργική και βιομηχανική ανάπτυξη και τόσα άλλα προβλήματα. Όμως, οι φορολογούμενοι δεν βλέπουν ποτέ τις φορολογικές αρχές με καλό μάτι, γιατί έχουν τη γνώμη πως οι φορολογικοί νόμοι είναι πάντοτε βαριοί και άδικοι, μειώνουν το εισόδημα τους κατά ποσοστό που φαίνεται πάντα μεγάλο και επειδή οι ευπορότεροι κατορθώνουν να μη φορολογούνται όσο θα έπρεπε, με αποτέλεσμα το βάρος να πέφτει στους πολίτες με τα μικρότερα εισοδήματα, υπάλληλους-εργάτες, των οποίων τα έσοδα δηλώνονται στις αρχές από τους εργοδότες τους απευθείας και ασφαλώς.
Και είναι αλήθεια πως οι νόμοι ενός κράτους σαν ανθρώπινα νομοθετήματα είναι ατελείς και κάποτε άδικοι για τους πολλούς και ευνοϊκοί για ορισμένους.
Έτσι, αν στον πολίτη δεν υπάρχει καλλιεργημένη συνείδηση της φορολογικής του υποχρέωσης, είναι βέβαιο ότι θα αποδώσει μόνος φορολογική δικαιοσύνη στον εαυτό του, αμβλύνοντας τη συνείδηση του με μια ανειλικρινή δήλωση, που ισοδυναμεί με ψευδή.
Στην εποχή μας, η "φορολογική αδικία" ή "φορολογική ανισότητα" έχει γίνει κοινή συνείδηση μεταξύ των περισσοτέρων πολιτών και έχει δημιουργήσει αίσθημα άμυνας του φορολογούμενου απέναντι στο φορολογικό κατεστημένο και το αντίστροφο, με αποτέλεσμα, η Πολιτεία να μην έχει εμπιστοσύνη στην ειλικρινή δήλωση και ο φορολογούμενος από το μέρος του να αρνείται να δεχθεί την εκτίμηση της φορολογικής αρχής σαν δίκαιη. Φαύλος κύκλος...
Ύστερα από όλα αυτά, εύλογη γεννιέται η απορία, πώς πρέπει να αντιμετωπισθεί μια τέτοια κατάσταση από τους ανθρώπους που θέλουν να ζουν μια ζωή σύμφωνα με τις απαιτήσεις Εκείνου του Οποίου φέρουν το όνομα;
Τι λέει σχετικά η Καινή Διαθήκη;
Ο Ματθαίος (17/24) αναφέρει πως όταν οι φορολογικοί υπάλληλοι της εποχής του, "οι λαμβάνοντες τα δίδραχμα", ενόχλησαν τον Πέτρο λέγοντας ότι ο Δάσκαλος του δεν πληρώνει το φόρο (δίδραχμο), εκείνος δεν το αρνήθηκε, αλλά του έμεινε η κρυφή απορία γιατί να μην πληρώνει ο Δάσκαλος τα δίδραχμα. Μήπως άραγε, Εκείνος που ήρθε να "πληρώσει" το Νόμο ήταν ένας παραβάτης του φορολογικού νόμου; Μήπως ήταν ένας φοροφυγάς, όπως λέμε σήμερα; Αυτή την απορία του μαθητή Του τη διέβλεψε ο καρδιογνώστης Κύριος: "Και ότε εισήλθεν εις την οικίαν προέλαβεν αυτόν ό Ιησούς λέγων, τι σοι φαίνεται Σίμων: οι βασιλείς της γης από τίνων λαμβάνουσι φόρους, ή δασμόν; από των υιών αυτών ή από των ξένων; Λέγει προς αυτόν ό Πέτρος: Από των ξένων. Είπε προς αυτόν ό Ιησούς· Άρα ελεύθεροι είναι οι υιοί. Πλην διά να μη σκανδαλίσωμεν αυτούς, υπάγε εις την θάλασσαν και (...) θέλεις ευρεί στατήρα· εκείνον λαβών δος εις αυτούς δι' εμέ και σε". Που σημαίνει πως αν και ήταν άδικη η απαίτηση των φορολογικών οργάνων να πληρώσει φόρους ο Ιησούς, προκειμένου να μη δημιουργηθεί μια κατάσταση επιζήμια (σκάνδαλο) στο έργο του Ευαγγελίου, ο Κύριος προτίμησε να σιωπήσει και κατά κάποιον τρόπο να αδικηθεί. Είναι ακόμα άξιο προσοχής ότι συγχρόνως καλύπτει και την φορολογική υποχρέωση του Πέτρου.
Αλλά και όταν οι αρχιερείς "απέστειλαν ενεδρευτάς υποκρινομένους ότι είναι δίκαιοι, επί σκοπώ να πιάσωσιν αυτόν από λόγου διά να παραδώσωσιν αυτόν εις την αρχήν και την εξουσίαν του ηγεμόνος και ηρώτησαν αυτόν λέγοντες: "Διδάσκαλε είναι συγκεχωρημένον εις ημάς να δώσωμεν φόρον εις τον Καίσαρα ή ουχί;", εννοήσας την πανουργίαν αυτών είπε προς αυτούς: Απόδοτε λοιπόν τα του Καίσαρος εις τον Καίσαρα και τα του Θεού εις τον Θεόν"" (Λουκάς 20/20-25). Διαχώρισε έτσι την λατρεία από τα πολιτικά καθήκοντα, την ώρα που αυτοί ήθελαν να προκαλέσουν μια προτροπή Του να μην πληρώσουν φόρους στο οπωσδήποτε καταπιεστικό Ρωμαϊκό Κράτος.
Αξιοσημείωτα επίσης είναι αυτά που ο Απόστολος Παύλος στο 13ο κεφ. της Ρωμαίους γράφει, προτρέποντας εκείνους που αγαπούν τον Χριστό και Τον λογαριάζουν σαν Κύριο της ζωής τους, να είναι ειλικρινείς, αξιοπρεπείς στις φορολογικές τους υποχρεώσεις και να μη δημιουργούν και διατηρούν τέτοιες ή άλλες εκκρεμότητες οφειλής. Τους λέει πως είναι ανάγκη να υποτάσσονται στις εξουσίες του Κράτους "και τούτο όχι μόνον δια την οργήν", δηλαδή για να αποφύγουν τις κυρώσεις του νόμου, "αλλά και διά την συνείδησιν". Στο εδάφιο 6 μιλάει συγκεκριμένα για τη φορολογική συνείδηση που πρέπει να έχουν οι άνθρωποι του Θεού, ώστε "να διάγωμεν βίον ατάραχον και ησύχιον εν πάση ευσέβεια και σεμνότητα". "... Απόδοτε λοιπόν εις πάντας τα οφειλόμενα· εις όντινα οφείλετε τον φόρον, τον φόρον εις όντινα τον δασμόν, τον δασμόν · εις όντινα τον φόβον, τον φόβον· εις όντινα την τιμήν, την τιμήν. Εις μηδένα μη οφείλετε μηδέν, ειμή το να αγαπάτε αλλήλους".
Αυτή είναι η επιθυμία του Κυρίου μας, να μη οφείλουμε σε κανένα τίποτε, παρά μόνο την αγάπη μας. Την αγάπη του Κυρίου, που ξέρει να δίνει μάλλον παρά να λαμβάνει.
Συμπεράσματα
Ο λόγος του Θεού, λοιπόν, μας συνιστά ειλικρίνεια και εδώ, όπως σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής. Έτσι, ένας συνεπής χριστιανός, που αφήνει να ζει ο Χριστός στην καρδιά του και να εκδηλώνεται στη ζωή του είναι παράλληλα και ένας εκλεκτός πολίτης.
Δε συντάσσεται με κείνον που συντηρεί τον φαύλο κύκλο της αμοιβαίας καχυποψίας κράτους-πολίτη, με την ανειλικρίνεια που αυτή του υπαγορεύει. Ούτε με κείνον που έχει την απαίτηση ν' απολαμβάνει με φροντίδα της Πολιτείας προστασία της περιουσίας του, μόρφωση των παιδιών του, απονομή δικαιοσύνης, προσωπική ασφάλεια κ.λπ., χωρίς αυτός να συνεισφέρει την ανάλογη μερίδα του στην Πολιτεία για το γενικό καλό.
Η σκέψη ότι οι πολλοί δεν είναι εντάξει και δεν ωφελεί η ειλικρίνεια των πολύ λίγων συνειδητών Χριστιανών, δεν είναι δυνατό να πείσει.
Ο Χριστιανός απολαμβάνει όσα του προσφέρει το Κράτος και αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του.
Από ειδικό συνεργάτη