ΑΝΟΙΚΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ (ΜΕΡΟΣ Β~)
Αμβλώσεις
Τ Ο Π Ο Σ : ΑΘΗΝΑ, ΠΑΝΤΕΙΟΣ ΣΧΟΛΗ
Χ Ρ Ο Ν Ο Σ : 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1985
Δ Ι Ο Ρ Γ Α Ν Ω Σ Η : ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΣΗΜΕΙΩΣΗΤα παρακάτω κείμενα αναδημοσιεύονται αποσπασματικά από το "ΔΕΛΤΙΟ" του Ιατρικού Συλλόγου. Αθηνών (τεύχος 33/85). (Βλέπε το Α~ Μέρος στο τεύχος Δεκεμβρίου 1985)
Α. ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΜΙΛΙΕΣ
ΠΑΠΑΤΣΩΡΗΣ: (Εκπρόσωπος του Δ.Σ.Α.)
(...) Κατ' αρχήν η άμβλωση ή έκτρωση κατά το Ποινικό Δίκαιο είναι "η πρόκλησις πρόωρου τοκετού με την οποίαν επιτυγχάνεται η θανάτωσις του εμβρύου". Εξ αντιδιαστολής δηλαδή συμπεραίνεται, ότι το Δίκαιο και ειδικότερα το Ποινικό Δίκαιο προστατεύει το έμβρυο από της συλλήψεως μέχρι και προ του τοκετού. Και τιμωρεί κατ' αρχή με διάφορες ποινές την προσβολή του εμβρύου (...) Στη σημερινή εποχή, στη σημερινή νομοθετική κατάσταση, η προστασία του εμβρύου θεμελιούται κατ' αρχήν σε βασικά και θεμελιώδη άρθρα του Συντάγματος, όπως αυτά είναι το άρθρο 5 παράγραφος 1, που διακηρύσσει το δικαίωμα κάθε ατόμου να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητα του να συμμετέχει στην κοινωνική ζωή, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας... Επίσης και κατά το άρθρο 9 παράγραφος 1, πάλι του Συντάγματος του 1975, το οποίο λέει ότι η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή του ατόμου είναι απαραβίαστη. Επίσης η άμβλωσις τυποποιείται εις το άρθρον 304 του Ποινικού Κωδικός. [Εδώ αναφέρεται μεταξύ των άλλων] ότι "η έγκυος ήτις εκ προθέσεως αποκτείνει δι1 εκτρώσεως ή κατ' άλλον τρόπο το πάρα αυτής κυοφορούμενο, ή επιτρέπει σ' άλλον να πράξει τούτο, τιμωρείται δια φυλακίσεως μέχρι 3 ετών". (...) "Όστις συναινούσης της εγκύου επιφέρει τον θάνατο του εμβρύου ή προμηθεύει σ' αυτήν τα προς τούτο μέσα, τιμωρείται δια φυλακίσεως τουλάχιστον 6 μηνών. (...) "όστις αγνοούσης της εγκύου ή παρά την θέλησιν αυτής, εκ προθέσεως, επιφέρει τον θάνατο του εμβρύου, τιμωρείται δια πρόσκαιρου καθείρξεως". (...) Το ισχύον νομικό καθεστώς προσπαθεί να περιλάβει όλες τις περιπτώσεις, που είναι δυνατό να περιληφθούν και από την πλευρά της υγείας της γυναίκας, αλλά και από την πλευρά της προστασίας της γυναικός της ίδιας, αλλά και του εμβρύου. (...)
ΛΕΛΟΥΔΑ-ΚΑΡΑΠΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ: (Ένωση Επιστημόνων Γυναικών)
Το πρόβλημα των αμβλώσεων δεν είναι καθόλου απλό. Προβλημάτισε όλες τις κοινωνίες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. (...) Μια απολυτότητα έχει θέση στις απόψεις μας, η ενημέρωση όλων, η ευθύνη όλων των φορέων της κοινωνίας για την ενημέρωση όλων και προπάντων των νέων πάνω στις συνέπειες, που έχει μια τέτοια επέμβαση. Γιατί η προσωπική ελευθερία, τότε μόνον βρίσκει δικαίωμα, όταν κανείς ξέρει όλες, μα όλες τις συνέπειες της πράξεως του, και αποδεχθεί τις συνέπειες. (...) Υπάρχει και η κοινωνική πραγματικότητα, την οποία ακούσαμε με τη φωνή της κας Χρηστάκη, την οποία δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς. Έφερε επιχειρήματα, τα οποία είναι πάρα πολύ σπουδαία, θα τα συγκεντρώσω, είναι τρία. Το πρώτο είναι η προστασία χιλιάδων γυναικών, που κινδυνεύουν όταν η διακοπή της κυήσεως γίνεται στο σκοτάδι της παρανομίας με μέσα επικίνδυνα και από ανθρώπους ανεύθυνους. Το δεύτερο, είναι η ελευθερία της γυναίκας να προγραμματίζει τα μελή της οικογένειας της ανάλογα με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Και το τρίτο που είναι το σοβαρότερο, είναι η ελευθερία χρήσεως και διαθέσεως του σώματος της. Ας εξετάσουμε μ' όση αντικειμενικότητα επιβάλλουν οι περιστάσεις και τα τρία αυτά επιχειρήματα. Όσον αφορά το πρώτο, κανείς δεν έχει καμία αντίρρηση να προστατευθεί η ζωή και η υγεία των γυναικών (...) Γεννάται το ερώτημα είναι καλύτερα ν' αφήσουμε ελεύθερα να νομιμοποιηθούν, ιδίως όταν πρόκειται για νέα κορίτσια ή η απαγόρευση τους αποτρέπει αυτούς τους κινδύνους; Εξάλλου, υπάρχουν και τα μέσα αντισυλλήψεως, όταν μια γυναίκα δεν θέλει ν' αποκτήσει παιδί. Τα μέσα αυτά, και η σωστή χρήση τους, δίνουν απάντηση στο δεύτερο επιχείρημα. Εκείνο το επιχείρημα, το οποίο προβληματίζει νομικά περισσότερο είναι το τρίτο, η ελευθερία χρήσεως και διαθέσεως του σώματος της γυναίκας. (...) Ερωτάται όμως μέχρι ποίου σημείου μπορεί να φτάσει αυτή η ελευθερία και εφόσον και η ελευθερία της γυναίκας να χρησιμοποιεί το σώμα της είναι συνάρτηση αυτής της ελευθερίας, το ερώτημα παραμένει μέχρι ποίου σημείου μπορεί να φτάσει αυτή η ελευθερία. Και την απάντηση τη δίνει το ίδιο το Σύνταγμα και η ίδια διάταξη του άρθρου 5 στην ίδια παράγραφο του άρθρου (9), που λέει το Σύνταγμα: Μπορεί ελεύθερα να αναπτύσσει την προσωπικότητα του και να συμμετέχει στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή. εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων, δεν παραβιάζει το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη. Και νομίζω, θα δεχθεί πάρα πολύ όμορφα τις αντίθετες απόψεις, ότι παραβιάζεται και το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη και προσβάλλονται τα δικαιώματα των άλλων και μάλιστα προσβάλλονται θεμελιώδεις διατάξεις του Συντάγματος, όπως η επιταγή (κανόνας απόλυτος που υπάρχει στην παράγραφο 2 του άρθρου 5, του ίδιου άρθρου του Συντάγματος) της απόλυτης προστασίας της ζωής όλων όσων ευρίσκονται στην ελληνική επικράτεια, θεμελιωμένη και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τη διακήρυξη του ΟΗΕ. Επίσης παραβιάζεται θεμελιώδης διάταξη του άρθρου 2 του Συντάγματος που αναφέρει ότι πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας, είναι ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου. Το Σύνταγμά μας δεν κάνει καμιά διάκριση για την ζωή του εμβρύου. (...)
Αυτά λέει το Σύνταγμα, το οποίο δεν θεωρεί την ελευθερία σαν αγαθό 1 μεγαλύτερης αξίας από τη ζωή και τη ζωή του εμβρύου. (...) Γενικά όμως, γίνεται δεκτό ότι το έμβρυο δεν είναι μέρος αναπόσπαστο του σώματος της μητέρας, αλλά έχει αυθυπαρξία, είναι αυτοτελής φορέας ανθρώπινου δυναμικού. Επίσης προσβάλλονται τα δικαιώματα του εμβρύου, διότι και η ζωή του καταστρέφεται και η περιουσία του πηγαίνει σ' άλλον, εφόσον με τον Αστικό μας Κώδικα, το άρθρο 36, αναγνωρίζεται προσωπικότητα στο έμβρυο (...). Επίσης προσβάλλονται και τα δικαιώματα του πατέρα για γονική διαδοχή, ενώ συναρτάται και ένα θέμα νομικό, το θέμα της τυχόν αποζημιώσεως του πατέρα από την προσβολή, όταν καταστραφεί το έμβρυο...
κα ΔΟΡΚΟΦΙΚΗ: (Σύνδεσμος Ελληνίδων Δικηγόρων)
Δυστυχώς στο θέμα της έκτρωσης, έχουν εισχωρήσει πολλές παρεξηγήσεις. Κατ' αρχήν πολιτικοποιήθηκε. Δεν είναι θέμα ούτε του ΠΑΣΟΚ, ούτε της Νέας Δημοκρατίας, ούτε του ΚΚΕ. Είναι θέμα υγείας των γυναικών και θέμα επιβιώσεως του Έθνους. Δεν είναι επίσης θέμα ισότητας. Βεβαίως αφορά την γυναίκα. Αλλά αφορά το ίδιο και τον άνδρα και το παιδί. Είναι θέμα της οικογένειας. Δεν είναι θέμα φεμινιστικό. (...) Πού οφείλεται, όμως, η αύξηση των εκτρώσεων; Στην αμάθεια του παρελθόντος και στην άγνοια του παρόντος, στην αμάθεια αυτής της ίδιας πράξεως, των κινδύνων και των συνεπειών. Στη χαλάρωση των ηθών, αποτέλεσμα των δυο πολέμων, στη χρησιμοποίηση της γυναίκας στην παραγωγή, στη χρησιμοποίηση της εκτρώσεως ως αντισυλληπτικό μέτρο και τέλος στην παγίδευση του φεμινιστικού κινήματος από ανατρεπτικά και εξτρεμιστικά στοιχεία, που έχουν τα σωστά διεκδικητικά μας αιτήματα στρέψει σε άλλα σημεία. Δυστυχώς όχι εξυπηρετούντα εμάς τις γυναίκες. Έτσι το θέμα έχει διάφορες πλευρές. Από ηθική πλευρά δεν δέχομαι, ότι δεν προσβάλλονται με την έκτρωση τα ηθικά, κοινωνικά συναισθήματα...
Δεν δέχομαι, ότι δεν προσβάλλεται το κοινωνικό συναίσθημα, γιατί η έκτρωση τελείται από 400.000 γυναίκες. Διπλάσιοι άνθρωποι εκτελούν φοροδιαφυγή. Περισσότεροι παίρνουν ναρκωτικά και όμως ουδείς διανοήθηκε να τα αποποινικοποιήσουμε. Άλλο συμβαίνει βέβαια. Επειδή επαναλαμβάνεται η πράξη της αμβλώσεως, αμβλύνεται το ηθικό μας συναίσθημα, αυτό είναι σωστό... Και δεν πιστεύω, ότι μπορούμε ποτέ να φτάσουμε σε σημείο (ηθικής αναισθησίας) ένα έγκλημα, φόνος εκ προμελέτης για 2500 χρόνια, να γίνει απλώς πταίσμα στις μέρες μας (...) Μιλήσαμε για προστασία του παιδιού. Το λέει η διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού το 1949, προ της γεννήσεως, όχι μόνο μετά τη γέννηση. Δεν είναι σωστή η νομική άποψη ότι το έμβρυο δεν είναι παιδί. Η ιατρική, η γενετική, η βιολογία έχουν αποδείξει και τα πειράματα είναι εκατοντάδες, ένα ολόκληρο βιβλίο, έγραψαν με πειράματα ότι το έμβρυο είναι παιδί από την αρχή της συλλήψεως, όπως λέει και η Θεολογία. Δεν δέχομαι, ότι, αν νομιμοποιηθούν οι αμβλώσεις, θα προστατεύεται η υγεία της γυναίκας...
(...) Τι προτείνω που πρέπει να στρέψουμε την προσπάθεια όλοι μας, Σύλλογοι επιστημονικοί, Σωματεία γυναικεία, 1) Στην ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης του πολίτη, 2) Άνοδο του επιπέδου του Λαού, 3) Προστασία της μητρότητας.κα ΠΑΠΑΕΥΑΓΓΕΛΟΥ: (Ένωση Μητέρες - Επιστήμονες - Πολύτεκνες)
(...) Είναι οι κοινωνικές συνθήκες, που έχουν οδηγήσει τη γυναίκα να φτάσει στο αδιέξοδο και στην ανθρώπινη αδυναμία, να προβεί σε μια έκτρωση. Θέλω επίσης να πω βάσει αυτών, που άκουσα μέχρι τώρα, ότι το έμβρυο ελέχθη, ότι είναι σώμα της γυναίκας. Δεν είναι σώμα της γυναίκας, είναι μια ξεχωριστή ζωή, που σπαρταράει μέσα της. Αυτό εμείς οι γυναίκες το ξέρουμε και δεν το ξέρουν οι άντρες... Ακόμη θέλω να πω ότι είναι φοβερά λυπηρό στην εποχή των διαστημοπλοίων και των κομπιούτερ να ξαναφεύγουμε στο πιο πανάρχαιο μέσο αντισύλληψης, στην έκτρωση. Για μένα προσωπικά είναι λεπτομέρεια, · εάν η έκτρωση γίνεται από το ΙΚΑ, από το Κράτος, ή από τον ιδιωτικό γιατρό. Γεγονός τραγικό, ότι στην Ελλάδα γίνεται ένας τεράστιος αριθμός εκτρώσεων κάθε χρόνο (...) Είμαστε εναντίον της πιθανής νομιμοποιήσεως των εκτρώσεων για τρεις λόγους: Πρώτα απ' όλα γιατί η επιστήμη έχει πλέον αποδείξει, ότι η έκτρωση είναι φόνος. Δεύτερο, διότι πιστεύουμε ότι η έκτρωση αποτελεί εκμετάλλευση της γυναίκας και μέσο απαλλαγής του άντρα από τις ευθύνες του... Ο τρίτος λόγος είναι, ότι η πιθανή νομιμοποίηση θα οξύνει το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Νομίζουμε, ότι με περισσότερη ευκολία θα αποφασίζονται οι αμβλώσεις, εφόσον θα είναι δωρεάν και νόμιμες. (...)
Τελικά να σας πω μερικές προτάσεις. Για την χειραφέτηση και την κοινωνική απελευθέρωση της Ελληνίδας μητέρας, εμείς ζητούμε την συμπαράσταση του Κράτους, θέλουμε να πάψει το αγέννητο παιδί να είναι απειλή για την οικογένεια, απειλή για την επαγγελματική σταδιοδρομία, για την οικονομική κατάσταση, για τον τρόπο ζωής και ψυχαγωγίας του ζεύγους, και ιδιαίτερα για την ψυχαγωγία της μάνας. Έτσι προτείνουμε τα χρήματα, που θα εδίδοντο για τις αμβλώσεις, να δοθούν για τη δημιουργία Κέντρων Οικογενειακού Προγραμματισμού. Απ' αυτά τα Κέντρα του Οικογενειακού Προγραμματισμού επίσης, να προωθούνται τα παιδιά, τα αθέλητα, σε υιοθεσία. Προτείνουμε τα λεφτά, που θα εδίδοντο για τις αμβλώσεις να δοθούν για την προστασία, την εξασφάλιση και την περίθαλψη της άγαμης μητέρας, για μηνιαίο επίδομα στην πολύτεκνη μητέρα, για την παροχή επιδομάτων τοκετού, για Την αύξηση της χρονικής διάρκειας αδειών μητρότητας μέχρι ένα χρόνο με μειωμένες αποδοχές. Προτείνουμε ο χρόνος άδειας να συνυπολογίζεται στα συντάξιμα χρόνια. Προτείνουμε την επέκταση των μειωμένων ωραρίων μητρότητας σε όλους τους επιχειρησιακούς κλάδους της οικονομίας και τελευταία την αύξηση των βρεφονηπιακών σταθμών. Σα γιατρός θα ήθελα να κάνω επίσης μια δήλωση: Η ζωή είναι ύψιστη αξία από μόνη της. Αυτό το ξέρουμε. Καθημερινά συναντούμε εμείς οι γιατροί το θάνατο να χτυπά με τον πιο ύπουλο τρόπο μικρούς και μεγάλους, συνομήλικους και συναδέλφους. Ίσως εμείς είμαστε οι μόνοι, που μπορούμε και να μετρήσουμε το μέγεθος αυτού του αγαθού. Εξάλλου τρέχουμε πίσω από αυτό το ιδεώδες, να αποτρέψουμε τον θάνατο. Εάν ψηφιστεί ένας τέτοιος Νόμος που θα καλύψει τη συνείδηση του γιατρού έχω να κάνω μια ερώτηση: Έχετε ποτέ αναλογιστεί ποια θα είναι τότε η συμμετοχή ή ή αδιαφορία του γιατρού, στο θάνατο του συνανθρώπου;
Β. ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Ν. ΚΑΚΛΑΜΑΝΗΣ: (Γεν. Γραμ. Π.Ι.Σ.)
Μια ερώτηση για την κα Λελούδα: "Δεν καταλάβαμε νομικά, τι ισχύει σήμερα για τις αμβλώσεις".
Κα ΛΕΛΟΥΔΑ:
Έχει γίνει μια παρανόηση. Η χώρα μας ανήκει στις πρωτοποριακές χώρες, που επιτρέπει τις αμβλώσεις σε μεγάλο φάσμα. Έχει αφήσει έξω ένα μικρό ποσοστό που λόγοι κοινωνικο-οικονομικοί δεν το επιτρέπουν. Αλλά το Δίκαιο, τους κοινωνικοοικονομικούς λόγους δεν τους θεωρεί αγαθό μεγαλύτερης αξίας από το αγαθό της ζωής του εμβρύου (...).