Πίνακας περιεχομένων παρόντος τεύχους

Η Εκκλησία ως αντικουλτούρα

Αφιερωμένο σε ένα νέο που αγαπώ ιδιαίτερα!

Τι είναι κουλτούρα;

Αυτές τις μέρες η λέξη σημαίνει την κοινωνία γενικά – τις πεποιθήσεις, τις αξίες και τις πρακτικές ιδιαίτερων ανθρώπων κάποια στιγμή και σε κάποιο τόπο. Η λέξη κουλτούρα (στα αγγλικά culture) στην πραγματικότητα σημαίνει καλλιέργεια και σχετίζεται με το ρήμα καλλιεργώ (cultivate). Όπως ακριβώς οι αγρότες καλλιεργούν τις φυτείες στα χωράφια τους, έτσι η κουλτούρα σημαίνει τις αλλαγές των ανθρώπων μέσα σε μια σφαίρα ικανή να επηρεάσει το χαρακτήρα εκείνων που ζουν [είναι φυτεμένοι] μέσα σ’ αυτήν.

Καθώς η λέξη κουλτούρα ξεπηδάει τόσο πολύ μπροστά μας αυτές τις μέρες, αν οι άνθρωποι είναι το προϊόν της κουλτούρας τους, τότε οφείλουμε κι εμείς να ενδιαφερθούμε για το είδος της κουλτούρας (καλλιέργειας) που έχουμε. Πολλοί στα ΜΜΕ αλλά και στους άμβωνες επιθυμούν να ονομάσουν την τρέχουσα μάχη για τη μορφή της δυτικής ζωής "πόλεμο κουλτούρας".

Ένας άλλος όρος που περιγράφει την κατάστασή μας ακόμα καλύτερα, είναι η πολυπολιτισμικότητα (multiculturalism). Η δυτική κουλτούρα δεν είναι απλή, ομοιόμορφη ή εύκολα κατευθυνόμενη^ μάλλον είναι ένας απέραντος και περίπλοκος μηχανισμός που απαρτίζεται από πολλές κουλτούρες, κάθε μια από τις οποίες προσπαθεί να παντρέψει διαφορετικές και ανταγωνιστικές αξίες και πρακτικές.

Η ερώτηση που πρέπει να υποβάλουμε, (μια ερώτηση κρίσιμης σπουδαιότητας, ιδιαίτερα για τη νεολαία μας), είναι: —Τι ακριβώς σημαίνει να είναι κάποιος Χριστιανός σε μια κουλτούρα όπως η δική μας; 

Κάποτε ήταν αποδεκτό ότι η δυτική κουλτούρα ήταν εξ ορισμού χριστιανική^ ότι ήταν ικανή να αντιπροσωπεύσει και να προωθήσει τις ιουδαίο-χριστιανικές αξίες σε όλη την κοινωνία και να καλλιεργήσει ευσεβείς πολίτες.

Αν αυτή η υπόθεση ήταν ποτέ πραγματική, δεν είναι πλέον. Οι Χριστιανοί αναγνωρίζουν τώρα όσο ποτέ πριν, ότι αυτή η κουλτούρα, αντί να είναι ένας φιλικός και έμπιστος σύμμαχος στην προσπάθειά μας να καλλιεργήσουμε ενάρετους πολίτες, κάνει ακριβώς το αντίθετο με τρόπο άνευ προηγουμένου.

Είναι σημαντικό, συνεπώς, να ρωτήσει κανείς: —Πώς μπορεί η Εκκλησία να επηρεάσει μια κουλτούρα όπως η δική μας; Όμως ένα πιο θεμελιώδες ερώτημα πρέπει να υποβληθεί πρώτα: —Μήπως πρέπει η ίδια η Εκκλησία να είναι μια κουλτούρα από μόνη της; 

Αν η Εκκλησία αναμένεται να έχει θετική επιρροή σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο, θα το πετύχει μόνο στο βαθμό που η ίδια είναι ήδη μια κουλτούρα ικανή να καλλιεργήσει τους δικούς της ενάρετους πολίτες. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με την παραπλανητική γνώμη ότι η κοσμική κοινωνία θα είναι, ή μάλλον πρέπει να είναι, το αρχικό μέσο για να κάνει εκείνο που η ίδια η Εκκλησία καλείται να είναι και να κάνει στον κόσμο.

Αν η Εκκλησία μπορεί να διαμορφώσει το χαρακτήρα και τις συνήθειες των Χριστιανών, τότε κι εκείνοι μπορούν να αντισταθούν στις ισχυρές, συχνά διαβρωτικές πιέσεις της σύγχρονης δυτικής κουλτούρας, και τότε θα είναι σε θέση να επηρεάσουν πραγματικά την κουλτούρα γύρω τους.

Εκκλησία υπό περιορισμό

Ένα μεγάλο πρόβλημα για πολλούς Χριστιανούς σήμερα, είναι ότι δεν μπορούν να αντιληφθούν την ιδέα ότι η Εκκλησία μπορεί να είναι μια κουλτούρα — καλύτερα μια αντι-κουλτούρα. Οι περισσότεροι Χριστιανοί έχουν εκπαιδευθεί από το σύγχρονο κόσμο να θεωρούν την Εκκλησία ως ένα μικρό χωριστό νησάκι μέσα στον ωκεανό της κοσμικής κουλτούρας. Νομίζουν ότι η κουλτούρα ενδιαφέρεται για τον πραγματικό κόσμο, ενώ η θρησκεία υπάρχει μόνο για τη σωτηρία των ψυχών και για να πάει τους ανθρώπους στον Ουρανό.

Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, η Εκκλησία είναι συνήθως άσχετη με τα πραγματικά ζητήματα (όπως η πολιτική, η εκπαίδευση, η ιατρική, οι τέχνες, τα οικονομικά και η ψυχαγωγία), και περιορίζεται μόνο στο χώρο της "προσωπικής" και "ιδιωτικής" σκέψης του καθενός. Το λυπηρό αποτέλεσμα αυτής της σύγχρονης φιλοσοφίας είναι ότι η Εκκλησία περιορίζεται από το να είναι μία "οντότητα" στο να είναι ένα "κτίριο" – κάπου που εμείς πηγαίνουμε, αλλά όχι κάτι που εμείς είμαστε.

Εντούτοις, όταν διαβάσουμε τις Γραφές με ανεπηρέαστο πνεύμα, αρχίζουμε να ανακτούμε πάλι την ιδέα της Εκκλησίας ως μιας κουλτούρας που έχει κληθεί να βγει έξω (να χωριστεί) από τις κοσμικές κουλτούρες, με σκοπό να δώσει τη μαρτυρία τής αληθινής κουλτούρας του Θεού.

Η ιστορία του Αβραάμ, για παράδειγμα, αρχίζει με την απαίτηση να βγει έξω από την παλαιά ζωή του και να γίνει πατέρας των πιστευόντων. Έμελλε να γίνει μια ευλογία για ολόκληρο τον κόσμο, αλλά πρώτα έπρεπε να φύγει από το δικό του μικρόκοσμο για να μπορεί στη συνέχεια να γίνει ευλογία για ολόκληρο τον κόσμο. Ο Αβραάμ φεύγει — αλλά δεν φεύγει μόνος^ φεύγει μαζί με την οικογένειά του (Γένεση 12/ιβ). Σημειώστε ότι η πίστη του Αβραάμ ήταν προσωπική, όμως η κίνησή του ήταν περισσότερο από ατομική. Από εκείνο το σημείο και ύστερα, η βιβλική πίστη πάντα γεννιέται και απλώνεται στην κοινότητα.

Αργότερα και ο λαός Ισραήλ καλείται να βγει έξω. Με το όνομα «Έξοδος» αναφερόμαστε στην ιστορία που διηγείται πώς ο Γιαχβέ γίνεται ο Θεός ενός λαού που προορίζεται να είναι ένα άγιο έθνος.

Αν ήθελε να ακολουθήσει τον Θεό και να γίνει «γένος εκλεκτόν» και «βασίλειον ιεράτευμα», δεν μπορούσε να μείνει άλλο στην Αίγυπτο (Έξοδος 12-19/ιβ-ιθ). Αυτός ο μόλις απελευθερωμένος Ισραήλ οδηγείται στην έρημο όπου μαθαίνει ότι κάθε πτυχή της ζωής του μέλλει να ορίζεται από το θέλημα του Θεού — όχι με μυστικότητα αλλά με τρόπο ορατό μέσα στον κόσμο

Μια κοινότητα καλεσμένη να βγει έξω

Ο λαός Ισραήλ δεν ήταν ένα νέο σύστημα ατομικής σωτηρίας αλλά μια νέα κοινότητα που η ίδια η ύπαρξή της επιμαρτυρεί την πλήρη πρόθεση της σωτηρίας του Θεού. Ο λαός Ισραήλ δεν ήταν μια θρησκεία^ ήταν ένα έθνος. Καθώς υποτάσσεται στον Θεό, γίνεται λαός ικανός να αντισταθεί στις κουλτούρες της Αιγύπτου (το παρελθόν του) και της Χαναάν (το μέλλον του), έτσι ώστε να είναι ο ίδιος μια ξεχωριστή κουλτούρα: «Κατά τας πράξεις της γης Αιγύπτου, εν η κατωκήσατε, δεν θέλετε πράξει^ και κατά τας πράξεις της γης Χαναάν, εις την οποίαν εγώ σας φέρω, δεν θέλετε πράξει^ και κατά τα νόμιμα αυτών δεν θέλετε περιπατήσει. Τας κρίσεις μου θέλετε κάμει και τα προστάγματά μου θέλετε φυλάττει, διά να περιπατήτε εις αυτά» (Λευ. 18/ιη/3-4).

[Σημ. «Τ».: Σήμερα όμως οι χριστιανοί, δυστυχώς, κάνουν Ο,ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ κάνει και ο κόσμος!!!].

Η ίδια η γλώσσα που περιγράφει το λαό Ισραήλ στην Παλαιά Διαθήκη, χρησιμοποιείται στην Καινή για να περιγράψει την Εκκλησία (Έξοδος 19/ιθ/6, Α~ Πέτρου 2/β/9). Κι εμείς επίσης είμαστε «έθνος άγιον», «λαός εκλεκτός», «βασίλειον ιεράτευμα». Όπως ο Αβραάμ και ο λαός Ισραήλ, έτσι και η Εκκλησία έχει κληθεί έξω από τον κόσμο για να είναι λαός ικανός να απευθυνθεί προς τον κόσμο.

Η λέξη εκκλησία στην ελληνική πραγματικότητα αναφερόταν αρχικά σε μια συνέλευση που συγκεντρωνόταν για να συζητήσει τις υποθέσεις μιας πόλης. Με άλλα λόγια η λέξη εκκλησία δεν ήταν θρησκευτική αλλά πολιτική. Αλλά η λέξη «Εκκλησία» δεν είναι η μόνη της Καινής Διαθήκης που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις κοινωνικές διαστάσεις του λαού του Θεού. Έχουμε ξεχάσει πόσο σημαντικές πολιτικά ήταν λέξεις όπως βασιλεία ή ευαγγέλιο ή ακόμα και λατρεία, όταν τις άκουγαν οι άνθρωποι εκείνης της πρώτης γενεάς. Αυτές οι λέξεις έχουν χάσει τον κοινωνικό και δημόσιο χαρακτήρα τους μέσα στους αιώνες και τώρα πια δυστυχώς είναι εντελώς "νερουλιασμένες". 

Ας αποκτήσουμε ξανά τη δική μας κουλτούρα

Όχι μόνο σαν μαρτυρία αλλά και σαν πρόγευση της ερχόμενης Βασιλείας του Θεού, η Εκκλησία είναι ένα πολιτιστικό φαινόμενο, μια κοινωνική πραγματικότητα που συγκεντρώθηκε και συντάχθηκε γύρω από την κυριότητα του σταυρωμένου και αναστημένου Χριστού. Αυτή η αντίστροφα προσανατολισμένη κοινότητα, όχι μόνο παρέχει ένα νέο τρόπο σκέψης ή πίστης για τους ανθρώπους, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένας νέος τρόπος ζωής μέσα στον κόσμο.

Η "Επί του Όρου Ομιλία" του Ιησού είναι ένα καλό σημείο για να αρχίσουμε να βρίσκουμε ξανά το είδος της κουλτούρας που ο Θεός έχει σχεδιάσει για το λαό Του. Εδώ βρίσκουμε τις πολιτικές αρχές του Ιησού και τον τρόπο της Βασιλείας Του (Ματθ. κεφ. 5-7/ε-ζ). Για να ζήσουμε ακριβώς αυτό το μήνυμα, πρέπει να γίνουμε αυτό που λέει ο απόστολος Παύλος, «μεταμορφούμενοι» και όχι «συμμορφούμενοι» με τον κόσμο, με σκοπό να τον αγγίξουμε (Ρωμ. 12/ιβ/2).

Η ερώτηση «–Τι σημαίνει να είσαι Χριστιανός σε μια κουλτούρα όπως η δική μας;» πρέπει να ξεκινήσει με την παραδοχή ότι είμαστε ήδη πολίτες μιας άλλης Βασιλείας, μια «πόλις κειμένη επί όρους», μια κουλτούρα που προορίζεται να μας καλλιεργήσει για να γίνουμε άνθρωποι ικανοί να αντισταθούμε, να αντιμετωπίσουμε και να μετασχηματίσουμε την κουλτούρα που υπάρχει γύρω μας. Αλλά τι θα πούμε αν αυτή η «πόλις» έχει ξεχάσει ότι είναι τέτοια; Πόσο σημαντικό θα ήταν για μας να ανακαλύψουμε ξανά αυτή την αλήθεια και να αρχίσουμε να χτίζουμε ξανά μια τέτοια «ΠΟΛΗ»!

Να μερικές ενδιαφέρουσες ερωτήσεις: •Μπορούμε να εγκαταλείψουμε τα προσωπικά μας ενδιαφέροντα σε βαθμό που να αναλάβουμε το ρόλο και να γίνουμε υπεύθυνοι απέναντι στο λαό του Θεού; •Μπορούμε να εγκαταλείψουμε τις ιδιωτικές μας υποθέσεις τόσο ώστε να σκεφτούμε ξανά με τι μπορεί να μοιάζει μια δημόσια πίστη; •Μπορούμε να συγκεντρώσουμε τη σκέψη και να φανταστούμε τι θα συνέβαινε αν γίνουμε πάλι μια «πόλις κειμένη επί όρους», ένα «έθνος άγιον», αν γίνουμε ξανά η κουλτούρα του Θεού;

Ποιος θα απαντήσει;

------------------------------------
Άρθρο του Jason Overman στο περιοδικό «The Bible Advocate», Ιαν.-Φεβ. 2009, σελ. 4-5.
© The Bible Advocate Press.

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ