Πίνακας περιεχομένων παρόντος τεύχους
«Ελληνιστί γινώσκεις;»
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΘΕΟΝ"
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Η πρακτική ορισμένων θρησκευτικών κύκλων που –εκούσια ή ακούσια– υποτιμούν το πρόσωπο του Κυρίου Ιησού Χριστού, είναι πανάρχαια και έχει απασχολήσει την παγκόσμια εκκλησία σε βαθμό που ακόμη και Οικουμενικές Σύνοδοι συγκλήθηκαν με σκοπό τη διαφώτιση αυτού του ζητήματος, δυστυχώς όχι πάντα προς τη σωστή κατεύθυνση ούτε με τα πλέον υγειά κίνητρα, αφού χρησιμοποιήθηκε μεσολάβηση αυτοκρατόρων, επικράτηση διαπλεκομένων, δολοπλοκίες και άλλες κακές μέθοδοι.
Το περιοδικό μας αποφεύγει να ασχολείται με ζητήματα δογματικής φύσεως, επειδή αυτά τις περισσότερες φορές μάλλον τίθενται για να εξυπηρετούν ιδιοτελείς σκοπούς και στόχους. Επιπλέον, δεν θεωρούμε αρμοδιότητά μας «να φέρουμε στον ίσιο δρόμο» τους συγχριστιανούς που φρονούν «ετέρως» (Φιλιπ. 3/γ/15). Επειδή όμως υπάρχει μια μερίδα εξ αυτών που στηρίζει τις θέσεις της είτε σε άγνοια είτε σε μονομερή πληροφόρηση ως προς τη χρήση των αρχαίων κειμένων και γλωσσών της Αγίας Γραφής, θα προσπαθήσουμε εδώ να διαφωτίσουμε μια λανθασμένη άποψη, ώστε οι μεν άνθρωποι καλής θέλησης να πληροφορηθούν και να μη γίνεται η συγκεκριμένη χονδροειδής παρερμηνεία, όσοι δε εκουσίως επιμένουν στο λάθος τους να το κάνουν με δική τους ευθύνη.
Η ΑΦΟΡΜΗ
Ανάμεσα στα πολλά χωρία από τα οποία θα μπορούσε να ξεκινήσει κανείς, ας επικεντρώσουμε στα δύο πρώτα χωρία του Ευαγγελίου του Ιωάννη και τούτο με αφορμή πρόσφατο τεύχος ενός περιοδικού, το οποίο για πολλοστή φορά επαναλαμβάνει ένα δήθεν “επιχείρημα'' που όμως, όπως θα αποδειχθεί, είναι εντελώς ανίσχυρο και ανεδαφικό. Το διατυπώνει με τα εξής λόγια:
Η ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ
Είναι προφανές από το παραπάνω απόσπασμα, ότι ο συντάκτης του κρινόμενου άρθρου “παίζει” με το ιερό κείμενο, για να το αναγκάσει να λέει εκείνο που ο ίδιος θα ήθελε, ώστε να ταιριάζει με τη δογματική του προκατάληψη. Για να το επιτύχει παρασύρεται –και παρασύρει τους αναγνώστες του– σε γραμματικές και ερμηνευτικές φαντασιώσεις, που το μόνο που κατορθώνουν είναι η αλλοίωση του νοήματος των λόγων του Ευαγγελιστή. Και αυτό το επιχειρεί με δύο ακροβασίες:
(α) Αλλοιώνοντας τη σημασία της πρόθεσης «προς», με το οποίο κυρίως θα ασχοληθούμε στο παρόν άρθρο μας, και
(β) προσδίδοντας μία εντελώς εξωπραγματική “ερμηνεία” στη λέξη «ΘΕΟC» στο 3ο μέρος του 2ου εδαφίου του Ευαγγελίου του Ιωάννη.
1.– Για λόγους πρακτικούς θα ασχοληθούμε πρώτα με το (β) ζήτημα, επειδή το λάθος αποδεικνύεται πολύ εύκολα, αφού ελέγχοντας περισσότερες από 100 αγγλικές μεταφράσεις που μπορεί να βρει κάποιος στην ιστοσελίδα: www.tyndale.cam.ac.uk/scriptures/index.htm και πολλές αλλόγλωσσες που υπάρχουν στη βιβλιοθήκη μας, δεν βρέθηκε ΟΥΤΕ ΜΙΑ που να έχει την αυθαίρετη απόδοση που παρατίθεται στο παραπάνω απόσπασμα (και μάλιστα εντός εισαγωγικών). Θα ήταν καλό, λοιπόν, ο εκδότης να δημοσιεύει και τις πηγές του, για να μάθουμε κι εμείς ποιοι είναι αυτοί οι «μερικοί μεταφραστές», που υποτίθεται ότι αποδίδουν ορθότερα. (1)
Αντίθετα η δική μας έρευνα έδειξε ότι ακόμη και οι «Μάρτυρες της Σκοπιάς», που με κάθε μέσο και δύναμη προσπαθούν να υποβιβάσουν το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, στις εκδόσεις τους «Μετάφραση Νέου Κόσμου» και «Εμφατικό Δίγλωττο» γράφουν «και ο Λόγος ήταν θεός» χωρίς περίσσια λόγια (αν και με μικρό «θ»). 2 [Βλ. Πίνακα Ι-2 ].
2.– Το άλλο ζήτημα που καλούμαστε να εξετάσουμε είναι η ορθή σημασία της πρόθεσης «προς» στη συγκεκριμένη περικοπή. Όπως ήδη έχουμε πει, το ζητούμενο για εμάς εδώ δεν είναι να ορίσουμε την προσωπικότητα και οντότητα του Υιού και Λόγου του Θεού, επειδή αυτό είναι θέμα βαθιά θεολογικό. Εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι η σχέση μεταξύ των δύο θείων προσώπων –αφενός του Θεού Πατέρα και αφετέρου του Υιού και Λόγου– και κατά πόσον έχει οποιαδήποτε βάση η δήθεν “διόρθωση” που επιχειρεί ο εκδότης του «Φ», όταν επικαλούμενος το κριτικό κείμενο και μάλιστα τις προθέσεις «προς» και «παρά», επιχειρεί να υποστηρίξει ότι κακώς οι μεταφραστές απέδωσαν το «προς» με το «παρά» [ή στις νεότερες μεταφράσεις με το «με» και «μαζί με»].
Αυτό θα δείξει άμεσα κατά πόσον έχει δίκαιο ή όχι ο εν λόγω εκδότης, όταν –εντελώς αυθαίρετα, κατά τη γνώμη μας– ερμηνεύει τη θέση του Λόγου απέναντι στον Θεό, ότι δηλαδή ήταν «στραμμένος προς Αυτόν, έτοιμος να πάρει από τα χείλη Του οδηγία, κατεύθυνση, εντολή και στη συνέχεια να μιλήσει, να ενεργήσει, να δράσει σύμφωνα μ' αυτή, και όχι αυτόβουλα». (3)
Αν κοιτάξουμε στον Πίνακα Ι-1 και Ι-3, θα δούμε πώς μεταφράζουν την πρόθεση «προς» ακόμη και οι μεταφραστές της Εταιρείας «Σκοπιά» και ότι ΟΛΟΙ αποδίδουν το «προς τον Θεόν» ως «με τον Θεό» ή «μαζί με τον Θεό», ανατρέποντας τελείως τη θεωρία του «Φ» και χωρίς να αφήνουν κανένα περιθώριο για την “εφεύρεσή” του που ελέγχεται εδώ. Αυτό επιβεβαιώνεται και από άλλα τεκμήρια που αναλύονται στη συνέχεια.
Η ΣΧΕΣΗ
Όσον αφορά την ποιότητα της σχέσης ανάμεσα στα δύο θεία πρόσωπα στο χωρίο αυτό είναι προφανής, όμως ας ρωτήσουμε τι έχουν να πουν επ' αυτού εκείνοι που συνηθίζουν να μειώνουν τον Υιό του Θεού. Στο βιβλιάριο της Εταιρείας «Σκοπιά» με τίτλο: «Ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός;» διαβάζουμε:
«Ο Λόγος» ήταν μαζί με τον Ιεχωβά Θεό «στην αρχή», όταν δημιουργήθηκαν «οι ουρανοί και η γη». Ήταν αυτός στον οποίο ο Θεός είπε: «Ας κάνουμε άνθρωπο κατά την εικόνα μας». (Ιωάννης 1:1? Γένεση 1:1, 26) Ο πρωτότοκος Γιος του Ιεχωβά ήταν εκεί, στο πλευρό του Πατέρα του, συνεργαζόμενος δραστήρια μαζί του.» (Οι υπογραμμίσεις του «Τ») . (4)
Με άλλα λόγια, ούτε οι συγγραφείς της Εταιρείας «Σκοπιά» δεν τολμούν να παραποιήσουν τη σημασία του χωρίου που εξετάζουμε, και ερμηνεύουν το «προς» ως «στο πλευρό του Πατέρα του, συνεργαζόμενος δραστήρια μαζί του», και όχι παίρνοντας εντολές.
ΑΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Κάθε προσεκτικός μελετητής –ακόμη και χωρίς πολλές γραμματικές γνώσεις– θα προσέξει ότι και σε άλλες περικοπές του Ιωάννη γίνεται λόγος για τη μορφή της θέσης του Υιού και Λόγου του Θεού με τον Πατέρα Του.
Η επόμενη αναφορά που συναντούμε, βρίσκεται επίσης στο 1ο κεφάλαιο του κατά Ιωάννην, στο χωρίο 18, όπου διαβάζουμε: «Θεόν ουδείς εώρακεν πώποτε· μονογενής θεός [υιός] ο ών εις τον κόλπον τού πατρός εκείνος εξηγήσατο».
Πώς μεταφράζεται το χωρίο αυτό, το βλέπουμε στον Πίνακα ΙΙ, όπου οι μεν ΜτΣ το αφήνουν «στον κόλπο του Πατέρα», ακριβώς όπως και στο αρχαίο, η δε ΝΔΜ αποδίδουν «μέσα στην αγκαλιά του Πατέρα». Βεβαίως η κατάσταση αυτή με τίποτα δε μπορεί να χαρακτηριστεί ως θέση υπηρέτη που περιμένει να ακούσει εντολές αλλά μάλλον είναι η στενότερη σχέση ανάμεσα σε δύο πρόσωπα όπως μπορούσε να περιγραφτεί με τη γλώσσα της εποχής εκείνης. (Πρβλ. Ιησούς και Ιωάννης – Ιωάν. 13/ιγ/23, Αβραάμ και Λάζαρος – Λουκ. 16/ις/22, παιδί στην αγκαλιά της μάνας του – Θρήν. 2/β/12).
ένα άλλο σημείο που δεν μπορούμε να παραβλέψουμε εδώ είναι ο χρόνος της μετοχής «ων» που χρησιμοποιείται εδώ και που είναι ο Ενεστώτας. Η μετοχή αυτή ορθά μεταφράζεται από όλους «που βρίσκεται» ή «που είναι μέσα», επειδή ο ενεστώτας φανερώνει διάρκεια/καθεστώς/κατάσταση. Είτε λοιπόν ο Υιός βρίσκεται ΣΥΝΕΧΩΣ και ΑΔΙΑΚΟΠΑ στην αγκαλιά του Θεού είτε βρισκόταν εκεί την ώρα που έγραψε ο Ευαγγελιστής και έκτοτε χωρίς διακοπή. Αυτό, όπως θα δούμε και στη συνέχεια, ταιριάζει τέλεια με όλα όσα λέει η Αγία Γραφή και μάλιστα ο ίδιος ο Χριστός.
ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ
Στο ίδιο Ευαγγέλιο, και μιλώντας για την προαιώνια σχέση και θέση Του μαζί με τον Θεό, ο Κύριος Ιησούς έχει χρησιμοποιήσει ακριβώς την πρόθεση «παρά» και μάλιστα δύο φορές στην ίδια φράση. Το έκανε στην προσευχή Του στο τελευταίο δείπνο, το βράδυ πριν παραδοθεί στους Ιουδαίους λέγοντας: «και νυν δόξασόν με συ, πάτερ, παρά σεαυτώ τη δόξη ή είχον προ τού τον κόσμον είναι παρά σοι». (Ιωάν.17/ιζ/5).
Τη φράση αυτή την παραθέτουμε ακριβώς όπως παρουσιάζεται στο κριτικό κείμενο, χωρίς καμία αλλαγή, και βλέπουμε τον Κύριο να εξηγεί ότι προαιωνίως βρισκόταν «ΠΑΡΑ τω Θεώ». Συνεπώς όταν οι μεταφραστές απέδωσαν το «προς» με το «παρά», το μόνο που έκαναν ήταν να επαναλάβουν τα λόγια του ίδιου του Χριστού. Αν τώρα αυτό δεν αρέσει σε μερικούς συνανθρώπους μας και προσπαθούν να παίξουν με τις λέξεις στα χωρία Ιωάν. 1/α/1-2, αυτό μόνο φανερώνει το φανατισμό τους και αυξάνει την ευθύνη τους.
ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ
Στην παραπάνω φράση από την προσευχή του Κυρίου μας, εκτός από το «παρά» υπάρχουν και δύο χρονικές αναφορές που βοηθούν τη μελέτη μας: Η μία αφορά το παρελθόν (είχον προ τού τον κόσμον είναι) και η δεύτερη το παρόν και το μέλλον (νυν δόξασόν με). Από τα λόγια αυτά πληροφορούμαστε μέσω της πλέον έγκυρης πηγής, που είναι το στόμα του Χριστού, τόσο για την προαιώνια θέση του Υιού και Λόγου του Θεού όσο και για την σημερινή και μελλοντική. (Βλ. Πίνακα ΙΙΙ).
α. Ο Υιός στο παρελθόν
Στο πρώτο εδάφιο του Ευαγγελίου του, που διαβάσαμε στην αρχή, ο Ιωάννης αναφέρει ότι ο Χριστός στο παρελθόν υπήρχε «προς» τον Πατέρα και μαζί δημιούργησαν ολόκληρο τον αόρατο και ορατό κόσμο. Εδώ λέει ότι ήταν «παρά» τω Θεώ, εξισώνοντας τη σημασία των δύο προθέσεων που εξετάζουμε και συνεπώς το «προς» τον Θεόν δεν μπορεί παρά να γίνει κατανοητό ως «κοντά», «δίπλα» ή «πλάι».
Αυτή η θέση ήταν ένδοξη, τέτοια που άρμοζε στον Υιό και Λόγο του Θεού. Ο Παύλος έγραψε πως αν οι άρχοντες του κόσμου τούτου γνώριζαν –είχαν κατανοήσει– ποιος ήταν ο Χριστός, «ουκ αν τον κύριον της δόξης εσταύρωσαν» (Α' Κορ. 2/β/8). Ο Χριστός στην προανθρώπινη ύπαρξή Του ήταν «ο κύριος της δόξας», που όμως ταπεινώθηκε τόσο πολύ για να εργαστεί τη σωτηρία του γένους των ανθρώπων. Και είναι αυτή ακριβώς η θέση που πριν φύγει από αυτό τον κόσμο ζήτησε με την προσευχή Του να ξαναπάρει ο Κύριος.
Δεν ζήτησε, λοιπόν, κάτι ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ούτε κάτι πρωτόγνωρο, μόνο εκείνο που κατείχε στο παρελθόν και το οποίο γνώριζε πολύ καλά: «τη δοξή η είχον προ του τον κόσμον είναι παρά σοι». Και τούτη η θέση, όπως είδαμε πιο πριν, ήταν «στον κόλπο του Πατέρα». Τούτη τη θέση ΕΙΧΕ, τούτη τη θέση ΖΗΤΗΣΕ, και είναι τούτη η θέση που, όπως θα δούμε παρακάτω, ΞΑΝΑΠΗΡΕ ο Κύριος μετά την ανάληψή Του στους Ουρανούς.(5)
β. Ο Υιός σήμερα
Όχι μόνο ο Υιός και Λόγος του Θεού υπήρχε αιώνια με τον Θεό και ήταν σε τέλεια κοινωνία μαζί Του, όπως είδαμε, αλλά αντίστοιχη είναι και η θέση που κατέχει σήμερα στον Ουρανό.
Στο χωρίο Α' Ιωάν. 2:1 υπάρχει μια παρόμοια χρήση της πρόθεσης «προς», όπου διαβάζουμε: «παράκλητον έχομεν προς τον Πατέρα Ιησούν Χριστόν δίκαιον». Ο Παύλος περιγράφει με άλλα λόγια αυτή την κατάσταση λέγοντας: «Όστις και είναι εν τη δεξιά του Θεού, όστις και μεσιτεύει υπέρ ημών» (Ρωμ. 8/η/34).
Από τα δύο αυτά χωρία επιπλέον καταλαβαίνουμε και βεβαιωνόμαστε ξεκάθαρα, ότι το «προς» ΙΣΟΥΤΑΙ με το «εν δεξιά», δηλαδή στη θέση της μεγαλύτερης εύνοιας. Είναι τούτη η θέση που είχε ο Υιός και Λόγος του Θεού και όταν υπήρχε προαιώνια «εν μορφή θεού» (Φιλιπ. 2/β/6) και την οποία έχει τώρα, μετά τη δοξασμένη Του ανάσταση και ανάληψη στον Ουρανό, καθώς ο Πατέρας Θεός είπε σ' Αυτόν: «Κάθου εκ δεξιών μου, έως αν θω τους εχθρούς σου υποπόδιον των ποδών σου» (Κολ. 3/γ/1, Εβρ. 1/α/13, 10/ι/12 κ.ά.).
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Με τη μαρτυρία όχι δύο ή τριών αλλά πολύ περισσότερων μαρτύρων, αποδείχθηκε πόσο λανθασμένη είναι η θέση του εκδότη του «Φ».
Ο Υιός και Λόγος του Θεού στην προαιώνια ύπαρξή Του ήταν ΠΑΡΑ, ΠΛΑΪ, ΜΑΖΙ με τον Θεό και ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Του στο έργο της Δημιουργίας.
Επίσης, όντας ο ίδιος Δημιουργός, με καμία λογική δε μπορεί να είναι μέρος της Δημιουργίας ως «κτίσμα» ή «δημιούργημα», όπως λένε μερικοί. Αυτό το αποκλείει παντελώς ο Ιωάννης γράφοντας με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο πως ΟΧΙ ΜΟΝΟ «πάντα δι' αυτού εγένετο» αλλά επίσης πως «και χωρίς αυτού εγένετο ουδέ έν ο γέγονεν» (Ιωάν. 1/α/3). Με τούτο το τελευταίο αφαιρεί κάθε περιθώριο για ύπαρξη οποιασδήποτε άλλης δημιουργίας προηγουμένως («εγένετο ουδέ έν ο γέγονε»), του Λόγου μη εξαιρουμένου.
Ένα άλλο σημείο που αξίζει εδώ να αναρωτηθούμε είναι γιατί ο Ιωάννης επιμένει και επαναλαμβάνει τη φράση «ην προς τον θεόν» και στον πρώτο και στο δεύτερο στίχο. («εν αρχή ήν ο Λόγος, και ο Λόγος ήν προς τον θεόν, και θεός ήν ο Λόγος. ούτος ήν εν αρχή προς τον θεόν»). Προφανώς αυτό δεν είναι μια τυχαία επανάληψη –επειδή διαφορετικά θα ήταν περιττός πλεονασμός– αλλά γίνεται με σκοπό να αποφευχθεί ένα ενδεχόμενο λάθος.
Επειδή ο Ιωάννης είχε πει στον πρώτο στίχο ότι ο Λόγος υπήρχε πριν από τη δημιουργία και ότι ήταν «προς τον θεόν», αλλά δεν είπε ότι αυτό συνέβαινε ήδη πριν από την αρχή του χρόνου και της δημιουργίας. Γι' αυτό ακριβώς στο δεύτερο στίχο επαναλαμβάνει τη φράση του διευκρινίζοντας ότι αυτή η στενή σχέση του Λόγου με τον Θεό δεν άρχισε με τον χρόνο, αλλά Αυτός υπήρχε ήδη «εν αρχή» και με τον τρόπο αυτό αποδεικνύει, όχι μόνο την αιώνια ύπαρξή Του αλλά και την αιώνια ύπαρξή Του μαζί με τον Πατέρα.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Ανακεφαλαιώνοντας καταλήγουμε στις εξής διαπιστώσεις:
(1) Ο Λόγος υπήρχε από την αρχή ΜΑΖΙ με τον Θεό.
(2) Συμμετείχε άμεσα και δραστικά στο έργο της Δημιουργίας που έγινε «δι' αυτού» (Κολ. 1/α/16).
(3) Ως Δημιουργός ο ίδιος, δεν είναι δυνατό να είναι παράλληλα και «κτίσμα» ή «δημιούργημα». (6)
Το τι θα πιστεύει κάποιος είναι προσωπική του επιλογή, στην οποία δεν επεμβαίνει ούτε ο ίδιος ο Θεός, πόσο λιγότερο εμείς. Όμως το να δημιουργεί αστήρικτα “επιχειρήματα” παραποιώντας την ολοκάθαρη αλήθεια και όταν μάλιστα αυτό γίνεται σκοπίμως, είναι πλέον ζήτημα προσωπικής αξιοπιστίας και τιμιότητας για την οποία είναι απολύτως υπεύθυνος και υπόλογος.
Ο Θεός μέσω του Προφήτη καλούσε το λαό Ισραήλ, και σήμερα εμάς: «Επιστρέψατε ήδη έκαστος από της οδού αυτού της πονηράς και διορθώσατε τας πράξεις υμών και μη υπάγετε οπίσω άλλων θεών διά να λατρεύητε αυτούς» (Ιερ. 35/λε/15). Τέτοιοι ψεύτικοι «θεοί» δεν ήταν μόνο τα είδωλα των εθνών αλλά και κάθε ανθρώπινος δάσκαλος ή δογματικό σύστημα που οι άνθρωποι ακολουθούν με τυφλή εμπιστοσύνη, κι αυτό πρέπει όλοι να το προσέχουμε και να το αποφεύγουμε. |
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1. Μόνο δύο μεταφράσεις βρήκαμε, εκείνες του Moffatt και του Εβραίου Schonfield, που αντί του «Θεός» χρησιμοποιούν την απόδοση «θείος» (divine) ενώ στη ΜΝΚ της Εταιρείας «Σκοπιά» μνημονεύονται επιπλέον τρεις μεταφράσεις από τα γερμανικά που αποδίδουν «ένας θεός» αλλά δεν μπορέσαμε να επαληθεύσουμε την παραπομπή. (Appendix 6a, p. 1579).
2. Στην έκδοση της ΜΝΚ στα αγγλικά, όπου δε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα ουσιαστικό χωρίς κανένα άρθρο, προσθέτουν το αόριστο άρθρο (a), οπότε ο Λόγος αντί «god» (=θεός) γίνεται «a god» (ένας «θεός», αορίστως). Για το τόλμημά τους αυτό αναπτύσσουν χωρίς επιτυχία ολόκληρη θεωρία που όμως ξεφεύγει από τα όρια της παρούσας μελέτης. Ίσως όμως ασχοληθούμε μ' αυτή σε άλλη ευκαιρία.
3. Αν δεν σφάλει η μνήμη μας, σε παλαιότερο τεύχος το «Φ» πρόσθετε «όπως ο δούλος από τον κύριό του» ή κάτι παρόμοιο.
4. Βλέπε: www.watchtower.org/g/20050915/article_02.htm.
5. Παρασυρμένοι από το ρήμα «υπερύψωσεν», που χρησιμοποιεί ο Παύλος στο Κολ. 2/β/9, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο Κύριος απέκτησε τώρα θέση ανώτερη από εκείνη που είχε πριν γίνει άνθρωπος, όμως αυτό δεν είναι ορθό, αφού το περιεχόμενο αυτής της «υπερύψωσης» δεν αποτελεί μυστικό που πρέπει εμείς να ανακαλύψουμε, αλλά περιγράφεται αναλυτικά σε περικοπές όπως: «...εγείρας αυτόν εκ νεκρών και καθίσας εν δεξιά αυτού εν τοις επουρανίοις. υπεράνω πάσης αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και παντός ονόματος ονομαζομένου, ου μόνον εν τω αιώνι τούτω αλλά και εν τω μέλλοντι· και πάντα υπέταξεν υπό τους πόδας αυτού και αυτόν έδωκεν κεφαλήν υπέρ πάντα τη εκκλησία» (Εφεσ. 1/α/20-21, Εβρ. 1/α/3-4, Α΄ Πέτρ. 3/γ/22 κ.ά.).
6. Κάποιοι παραλληλίζοντας τα πρώτα χωρία του Ιωάννη με τα χωρία 22-31 του κεφαλαίου 8/η του βιβλίου των Παροιμιών, επιχειρούν να ταυτίσουν τον Υιό και Λόγο του Θεού με τη θεϊκή σοφία που προσωποποιημένη παρουσιάζεται εκεί να συμμετέχει στο έργο της Δημιουργίας απ' αρχής. Όπως όμως η σοφία είναι στοιχείο της φύσης του Θεού –αφού ένας σοφός Θεός δε μπορεί να υπάρχει χωρίς αυτήν– έτσι και ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι έκφραση του Θεού που Τον συνοδεύει αιωνίως και αείποτε.
Η Επιστολή προς Εβραίους γράφει ότι ο Υιός είναι «απαύγασμα της δόξης και χαρακτήρ της υποστάσεως αυτού» (Εβρ. 1/α/3), με άλλα λόγια η ακτινοβολία της θεϊκής δόξας και η έκφραση της θεϊκής υπόστασης. Όπως όμως η ακτινοβολία δε μπορεί να χωριστεί ποτέ από την πηγή του φωτός, έτσι και ο Θεός –που είναι ΦΩΣ («ότι ο θεός φως εστιν» – Α΄ Ιωάν. 1/α/5)– δεν είναι δυνατό να υπάρχει ποτέ χωρίς την ακτινοβολία Του, χωρίς τον Υιό και Λόγο που εξάλλου και ο Ίδιος δήλωσε επίσης, «εγώ φως εις τον κόσμον ελήλυθα» (Ιωάν. 12/ιβ/46), και φυσικά η ακτινοβολία ποτέ δε μπορεί να υπάρχει “απέναντι” στην εστία από την οποία προέρχεται, επειδή ακριβώς πηγάζει από αυτήν.
