Εξομολογήσεις Ορθοδόξων
Εκπτώσεις
εκκλησιαστικής ζωής
Με αφορμή όσα είπε σε συνέντευξη που έδωσε ο περιβόητος Βαβύλης πριν συλληφθεί από την ιταλική αστυνομία, ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ιερόθεος δημοσίευσε κείμενο («Ελευθεροτυπία" 14-4-05), στο οποίο παρουσιάζει προβληματισμούς του σχετικά με τις εκλογές ιεραρχών και το σχετικό παρασκήνιο. Ο ιεράρχης φυσικά δεν έχει συμφέρον να κατηγορήσει ένα μηχανισμό που 2000 χρόνια τώρα ταλανίζει τη χριστιανοσύνη, γι' αυτό και η κατάθεσή του έχει ιδιαίτερο βάρος. Επιτέλους δεν μπορεί να κατηγορηθεί ως “αιρετικής” προελεύσεως – για την ώρα τουλάχιστον...
...ο Βαβύλης έκανε λόγο για "εθνική αποστολή" που ανέλαβε και μιλούσε για το ότι βοήθησε αποτελεσματικά για την εκλογή Πατριάρχη Ιεροσολύμων, με προβλημάτισαν έντονα δύο σημεία. Το ένα είναι τα "κριτήρια" που τίθενται για την εκλογή ενός κληρικού σε υψηλές εκκλησιαστικές θέσεις, και το δεύτερο είναι οι "μηχανισμοί" που στήνονται για την επιτυχή έκβαση μιας τέτοιας εκλογής.
Τα "κριτήρια" που θέτουν μερικοί για την εκλογή ενός κληρικού σε έναν "επίζηλο" εκκλησιαστικό θρόνο, είναι έξω από εκείνα που καθορίζονται από τις παραδόσεις της Εκκλησίας. Επειδή μερικές τέτοιες εκκλησιαστικές θέσεις θεωρούνται από μερικούς ως πολιτικές και εθνικές, γι' αυτό και καθορίζεται, ώστε εκείνος που θα εκλεγή να έχη πολιτικά προσόντα, επικοινωνιακό στιλ, οικονομικές γνώσεις, δημόσιες σχέσεις, πολιτικές και διεθνείς διασυνδέσεις κ.λπ. Στην συνέχεια αυτός που εξελέγη αναλαμβάνει να εκπληρώσει αυτήν την αποστολή.Οι "μηχανισμοί" που στήνονται για την επιτυχία του σκοπού της εκλογής του επιλεγέντος είναι όμοιοι με τους "μηχανισμούς" για την εκλογή πολιτικών προσώπων στα κόμματα και τις κυβερνήσεις. Χρησιμοποιούνται διάφοροι τρόποι προβολής του συγκεκριμένου υποψηφίου, ο οποίος παρουσιάζεται ως μεσσίας και σωτήρας, οργανώνονται μηχανορραφίες, κατασυκοφαντούνται οι άλλοι υποψήφιοι, εξασκούνται πιέσεις και εκβιασμοί στους εκλέκτορες, δίδονται και λαμβάνονται υποσχέσεις για χρήματα και κτήματα και μελλοντικές θέσεις κ.λπ. Οπότε δημιουργείται ένα απρεπές κλίμα που μολύνει την εκλογή και ισοπεδώνει την εκλογή ενός εκκλησιαστικού ηγέτη στην εκλογή ενός πολιτικού ηγέτη. Αλλά και όσοι εξελέγησαν με τέτοια "κριτήρια" και τέτοιους "μηχανισμούς" αναλαμβάνουν τεράστιες υποχρεώσεις έναντι αυτών που τους βοήθησαν, οπότε οι ίδιοι αυτοφυλακίζονται σε ένα πλέγμα σχέσεων και συναλλαγών που δεν μπορούν να υπερβούν και να ικανοποιήσουν.
Βεβαίως το θέμα είναι βαθύτερο. Γιατί εκείνος που δέχεται να παίξει αυτό το επικίνδυνο παιχνίδι δουλείας και να εκλεγή με τις προϋποθέσεις αυτές έχει εισέλθει ανεπιγνώστως στον δρόμο της τραγωδίας. Δείχνει ότι στερείται ενός υπαρξιακού νοήματος ζωής και νομίζει ότι με την διεκδίκηση τέτοιων θέσεων θα το αποκτήση.
Πρόκειται για ένα υπαρξιακό κενό, που δεν πληρώνεται με σισύφειες τεχνικές και γι' αυτό κανένας ώριμος άνθρωπος δεν θα ήθελε να μπει σε τέτοιες αυτοταπεινωτικές και ευνουχιστικές διαδικασίες. Άλλωστε είναι γνωστόν ότι ο Ντοστογιέφσκι στα έργα του έχει περιγράψει την τραγωδία των ανθρώπων εκείνων που έγιναν αιχμάλωτοι μιας ιδέας, γιατί αν δεν την πραγματοποιήσουν είναι δυστυχείς και αν ακόμη την πραγματοποιήσουν θα διαπιστώσουν ότι δεν προέρχεται από εκεί η ευτυχία.
Και το ερώτημα είναι αδυσώπητο: αξίζει κανείς να καταλαμβάνη μια επίζηλη κατά το ανθρώπινο θέση, ενώ με τέτοιες διαδικασίες γίνεται έρμαιο διαφόρων ποικιλωνύμων συμφερόντων, τα οποία ούτως ή άλλως δεν μπορεί να ικανοποιήση, αλλά κι αν μερικά από αυτά μπορέση να ικανοποιήση θα μεταβληθή ο ίδιος σε μια τραγική συνειδησιακά ύπαρξη; Και τελικά, όπως πιστεύω, αυτοί οι ισχυροί "μηχανισμοί" που ανέλαβαν να επιβάλουν τον εκκλησιαστικό αυτόν ηγέτη, αυτοί οι ίδιοι θα λειτουργήσουν αρνητικά γι' αυτόν όταν εκείνος αθετήση τις υποσχέσεις του.
Μέσα σε αυτήν την θανάσιμη σχέση αλληλοϋποχρεώσεων δημιουργούνται δύο καταστάσεις. Η πρώτη είναι η "οπαδοποίηση" αυτών που εργάστηκαν για την επιβολή του υποψηφίου, η οποία εκφράζεται με αφοσιώσεις και εκδηλώνεται με χειροκροτήματα, με τατουάζ κ.λπ., και η δεύτερη, που είναι η άλλη όψη του ιδίου νομίσματος, είναι το μίσος σε περίπτωση που δεν ικανοποιούνται οι επιθυμίες του οπαδού και αισθάνεται γι' αυτό προδομένος. Κυριαρχεί και εδώ, όπως και στον έρωτα και το ποδόσφαιρο, το φαινόμενο που χαρακτηρίζεται ως "πόνος του χωρισμού και επιθετικότητα της σχέσης". Πράγματι ο φανατισμός του οπαδού μετατρέπεται σε μίσος εχθρού και η τρελή αγάπη του εραστή μετατρέπεται σε άρρωστη ζήλια και σε θανατική οργή. Όλες αυτές οι καταστάσεις είναι "φυσικές" σε πολιτικά, κομματικά και ανθρώπινα επίπεδα, αλλά είναι τραγωδία όταν εισέρχονται και μέσα στον χώρο της Εκκλησίας και χρησιμοποιούνται στον τρόπο εκλογής των εκκλησιαστικών ηγετών. Και το χειρότερο είναι όταν αυτοί οι "μηχανισμοί" χρησιμοποιούνται από εθνικιστικά φρονήματα και εγκοσμιοκρατικούς σκοπούς.
Στην περίπτωση αυτή υπονομεύεται κάποια άλλη βασική αρχή της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που είναι η αρχή της οικουμενικότητας, η οποία είναι αντίθετη με την αίρεση του εθνοφυλετισμού. Τι νόημα έχει η διδασκαλία της Εκκλησίας περί της οικουμενικότητας-καθολικότητας, ότι δηλαδή στην Εκκλησία υπερβαίνονται οι διακρίσεις μεταξύ φυλής, έθνους και χρώματος, όταν οι εκκλησιαστικοί ηγέτες εγκλωβίζονται μέσα σε τέτοιες πτωτικές διαδικασίες και η προσπάθεια για την εκλογή ενός κληρικού, και μάλιστα Πατριάρχου, βαπτίζεται "εθνική αποστολή"; Οι άλλοι υποψήφιοι είναι προδότες;
Είναι πτώση όταν εκκλησιαστικοί άνδρες αναμειγνύωνται σε τέτοιες εγκοσμιοκρατικές ενέργειες. Αυτό που περιγράψαμε πιο πάνω δεν έχει καμμία σχέση με την Εκκλησία του Χριστού, με αυτό που έφερε με την ενανθρώπισή Του ο Χριστός στον κόσμο, με την διδασκαλία και το έργο των Αποστόλων και των Πατέρων της Εκκλησίας. Πρόκειται για μετατροπή της Εκκλησίας σε κομματικό σχηματισμό, σε εθνική οργάνωση, σε ανθρωποκεντρικό σωματείο, με θρησκευτικές ίντριγκες και θανατηφόρους φανατισμούς, που συνιστά έκπτωση από την εκκλησιαστική ζωή. Βέβαια, εκείνο που απασχολεί τους ανθρώπους είναι το πώς γίνονται όλες αυτές οι εκκλησιαστικές εκλογές, όταν διατεινόμαστε ότι γίνονται με το Άγιον Πνεύμα, ενώ χρησιμοποιούνται ανθρωποκεντρικοί ενδοκοσμικοί μηχανισμοί, όταν αντί της δύναμης του πνεύματος χρησιμοποιείται το πνεύμα της δυνάμεως. Ισχύει στο σημείο αυτό ο λόγος του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ότι το Αγιον Πνεύμα «ου πάντας χειροτονεί, αλλά διά πάντων ενεργεί".
* * *
Τα σκοτεινά και θλιβερά αυτά γεγονότα συμβαίνουν σήμερα –παρά το άγρυπνο και όχι σπάνια κακόβουλο μάτι των ΜΜΕ– γι’ αυτό και αναρωτιέται κανείς πόσα περισσότερα και χειρότερα συνέβαιναν σε προηγούμενους αιώνες, τότε που οι κοσμικοί άρχοντες έλυναν και έδεναν, εξαγοράζοντας φιλόδοξες συνειδήσεις και επιβάλλοντας τη θέληση και τα συμφέροντα άλλοτε προσώπων και άλλοτε πολιτικών συγκυριών;
Πόσοι σοβαροί ιστορικοί δεν καταμαρτυρούν τις μηχανορραφίες και τα “κόλπα” θρησκευτικών και πολιτικών αρχόντων (όπως π.χ. της αυτοκράτειρας Ευδοξίας) προκειμένου να επιβάλλουν στην βυζαντινή καί όχι μόνο εκκλησία τους δικούς τους ανθρώπους και, δι’ αυτών, το δικό τους θέλημα, βαφτισμένο ως δήθεν “φώτιση του Αγίου Πνεύματος”.
Είναι αξιοθαύμαστο που ο κ. Ιερόθεος τολμά να πει την αλήθεια για όσα συμβαίνουν σήμερα, χωρίς να φοβάται τις “κατάρες” των συναδέλφων του ιεραρχών για την εκλογή των οποίων πολλά θα μπορούσαν να έρθουν κάποτε στο φως, χωρίς να φοβάται μην τον κατηγορήσουν οι αντίπαλοί του για “προτεσταντισμό”, όπως π.χ. έκαναν πριν λίγο καιρό για τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων και άλλους.
Εμείς πιστεύουμε πως το καλύτερο βήμα πριν την θεραπεία είναι η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ και η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ, όπως γράφει ο Ιάκωβος: «Εξομολογείσθε εις αλλήλους τα πταίσματά σας και εύχεσθε υπέρ αλλήλων, διά να ιατρευθήτε» (Ιακ. 5/ε/16).
Η εκκλησιαστική ζωή δεν πρέπει να είναι “είδωλο” και “ταμπού”. Χωρίς αμφιβολία τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά στη θρησκευτική ζωή αν όλοι ΤΟΛΜΟΥΣΑΝ ΝΑ ΠΟΥΝ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ. Μακάρι και άλλοι να βρουν το κουράγιο να το κάνουν! |
Εάν υμείς μείνητε εν τω λόγω τω εμώ,
αληθώς μαθηταί μου έστε, και γνώσεσθε την αλήθειαν
και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς!ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ
