ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Πόσα παιδιά είχε η Βηθ-σαβεέ;

Από αναγνώστη λάβαμε μέσω του διαδικτύου την παρακάτω ερώτηση η οποία, επειδή θεωρήθηκε γενικότερου ενδιαφέροντος, απαντάται μέσω του περιοδικού ώστε να ενημερωθούν και άλλοι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες.

 

ΕΡΩΤΗΣΗ:
Ερμηνεύστε μου το εδάφιο Παροιμίες 4/δ/3
σε συνδυασμό με το εδάφιο Α' Χρονικών 3/γ/5.


ΑΠΑΝΤΗΣΗ:

 

Τα δύο εδάφια, όπως τα βρίσκουμε στη νεοελληνική μετάφραση των Αγίων Γραφών, γνωστή ως του Βάμβα (ΝΕΜ), έχουν ως εξής:

"Διότι και εγώ εστάθην υιός του πατρός μου, αγαπητός και μονογενής ενώπιον της μητρός μου".
"Ουτοι δε εγεννήθησαν εις αυτόν εν Ιερουσαλήμ^ Σαμαά και Σωβάβ και Νάθαν και Σολομών, τέσσαρες, εκ της Βηθ-σαβεέ θυγατρός του Αμμιήλ"

Είναι προφανές ότι και στα δύο εδάφια ο λόγος γίνεται για τον βασιλιά Σολομώντα, συγγραφέα του βιβλίου των Παροιμιών και γιο του Δαβίδ από τη Βήθ-σαβεέ, τη γυναίκα που έκλεψε από τον Ουρία. Στο πρώτο όμως χωρίο ο Σολομώντας παρουσιάζεται ως "μονογενής" υιός της μητέρας του, ενώ στο δεύτερο ο ιστορικός, αναφέρει σαφώς ότι ο Δαβίδ απέκτησε από τη Βηθ-σαβεέ ΤΕΣΣΕΡΙΣ γιους.

Εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι υπάρχει εδώ μία αντίφαση, διότι δεν είναι δυνατόν ένας γιος να είναι "μονογενής", όταν έχει άλλα τρία ομομήτρια και ομοπάτρια αδέλφια. Ποια είναι η αλήθεια; Όπως θα φανεί στη συνέχεια, τέτοιο πρόβλημα ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ κι η φαινομενική ασυνέπεια οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στο φτωχό λεξιλόγιο της εβραϊκής γλώσσας και σε λάθος των Ελλήνων μεταφραστών.

Είναι γεγονός ότι στο εβραϊκό πρωτότυπο η λέξη που η νεοελληνική μετάφραση αποδίδει "μονογενής" είναι ΓΙΑΧΙΔ, που σημαίνει ΕΝΑΣ κατ’ απόλυτη έννοια, και κατά συνέπεια ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ. Συνεπώς παρατηρούμε ότι οι ’γγλοι που έκαναν τη νεοελληνική μετάφραση, απέδωσαν το εβραϊκό κατά λέξη, χωρίς να προσέξουν ν' αποδοθεί ορθά το νόημα της φράσης.[1]

Αντίθετα οι Εβδομήκοντα (Ο') μεταφράζουν ορθότερα, ως εξής: "υιός γαρ εγενόμην καγώ πατρί υπήκοος και αγαπώμενος εν προσώπω μητρός". Αποδίδουν δηλαδή τη λέξη ΓΙΑΧΙΔ με το επίθετο "ΑΓΑΠΩΜΕΝΟΣ", όπως περίπου κάνουν και όλες οι ξένες μεταφράσεις που έχουμε στη διάθεσή μας. (Π.χ. η αγγλική μετάφραση βασιλέως Ιακώβου (KJV) έχει "tender and only beloved", προσθέτοντας τον πλεονασμό της μετοχής "beloved" (=αγαπημένος) για ν' αποδώσει την ειδική έννοια της φράσης^ παρόμοια η αγγλική μετάφραση της Ιουδαϊκής Εκδοτικής Εταιρείας της Αμερικής αποδίδει "tender and only one"). Η Νέα Δημοτική Μετάφραση (ΝΔΜ) της Βιβλικής Εταιρείας αποδίδει το ίδιο χωρίο ως εξής: "ήμουν το καλό παιδί για τον πατέρα μου, στη μάνα μου πολύ αγαπητός".

Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι ενώ στη ΝΕΜ της Παλαιάς Διαθήκης η λέξη "μονογενής" χρησιμοποιείται οκτώ φορές (Γεν. 22/κβ/2,12,16, Κριτ. 11/ια/34, Παρ. 4/δ/3, Ιερ. 6/ς/26, Αμώς 8/η/10, Ζαχ. 12/ιβ/10), η μόνη από τις περιπτώσεις αυτές για την οποία με βεβαιότητα μπορούμε να πούμε ότι η λέξη ΓΙΑΧΙΔ αναφέρεται σε ΜΟΝΟΓΕΝΕΣ τέκνο, είναι εκείνη της κόρης του Ιεφθάε, καθώς από το κείμενο διευκρινίζεται ότι "αύτη ήτο μονογενής^ εκτός αυτής δεν είχεν ούτε υιόν ούτε θυγατέρα" (Κριτ. 11/ια/34).

Στα χωρία Ιερ. 6/ς/26, Αμώς 8/η/10, Ζαχ. 12/ιβ/10, οι Ο' μεταφράζουν τη λέξη ΓΙΑΧΙΔ απλά ως "αγαπητός" και έχουν δίκιο επειδή το πένθος είναι εξίσου μεγάλο και για τον μονογενή όπως και για τον μοναδικό που έχει απομείνει^ αλλά και ποιος γονιός θα έλεγε ότι λυπάται λιγότερο για το χαμό ενός παιδιού του επειδή συμβαίνει να έχει και άλλα;

Στο χωρίο Ψαλμ. 68/ξη/6 είναι ξεκάθαρο ότι ο Θεός "κατοικίζει εις οικογένειαν τους μεμονωμένους [μονοτρόπους (Ο')]" και όχι μόνο τους "μονογενείς"? γι’ αυτό ούτε η ΝΕΜ δεν χρησιμοποιεί τον όρο "μονογενείς".[2]

’ξιο απορίας, εντούτοις, αποτελεί το γεγονός ότι οι Ο' ειδικά στο βιβλό των Ψαλμών ακολουθούν διαφορετική τακτική.[3]Έτσι, στο μεν χωρίο Ψαλμ. 25/κε/16 όπου προσεύχεται ο Δαβίδ λέγοντας: "Επίβλεψον επ’ εμέ και ελέησόν με, διότι μεμωνομένος και τεθλιμμένος είμαι", χρησιμοποιούν τον όρο "μονογενής" ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι ο Δαβίδ δεν ήταν μονογενής αλλά ο έβδομος γιος του Ιεσαί και συνεπώς η χρήση είναι εντελώς άστοχη. Επίσης στα χωρία Ψαλμ. 22/κβ/20 και 35/λε/17, όπου ο λόγος γίνεται περί ψυχής, χρησιμοποιούν τον όρο "την ψυχήν μου, την μεμονωμένην [την μονογενή (Ο')]" ωσάν να υπήρχε περίπτωση να υπάρχει και "αδελφή" ψυχή?

Είναι προφανές από τα παραπάνω ότι στα χωρία που η νεοελληνική μετάφραση αποδίδει τη λέξη "ΓΙΑΧΙΔ" ως "μονογενής", στο εβραϊκό κείμενο της Παλαιάς Διαθήκης δεν έχει την έννοια του μοναδικού απόγονου αλλά και εκείνου που αγαπιέται με τρόπο ξεχωριστό.

Για τον ίδιο λόγο είναι λάθος της ΝΕΜ που παρουσιάζει τον Ισαάκ ως "μονογενή" (Γέν. 22/κβ' 2,12 και 16), ενώ είναι γνωστό ότι ο Αβραάμ είχε έναν ακόμη γιο, μεγαλύτερο σε ηλικία από τον Ισαάκ, δηλαδή τον Ισμαήλ ο οποίος μάλιστα ζούσε εκείνη την εποχή. Η ορθή μετάφραση και εδώ θα έπρεπε να είναι όχι "τον μονογενή" αλλά "εκείνον που τον αγαπάς σαν μοναδικό".[4]

Δεν υπάρχει, λοιπόν, πρόβλημα με τη Βίβλο, όπως ίσως κάποιοι θα ήθελαν να πουν, αλλά με την απροσεξία των μεταφραστών που πολλές φορές παρασείρονται να μεταφράζουν "κατά λέξη" χωρίς να προσέξουν το νόημα της φράσης.

Για να επιστρέψουμε στο ερώτημα του επιστολογράφου μας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο Σολομώντας δεν ήταν βέβαια μονογενής γιος της Βηθ-σαβεέ, αλλά τόσο αγαπητός "ΣΑΝ να ήταν μοναδικός" ή, όπως θα μπορούσαμε να πούμε καθένα από τα παιδιά μας "ΜΟΝΑΚΡΙΒΟ".

(1) Το ίδιος λάθος κάνει και ο Σπ. Φίλος (Περγαμος). [Πίσω στο κείμενο]
(2) ’στοχα η ΝΔΜ αποδίδει "στους έρημους". [Πίσω στο κείμενο]
(3) Ίσως αυτό μαρτυρεί ότι το βιβλίο μεταφράστηκε από διαφορετικό πρόσωπο. [Πίσω στο κείμενο]
(4) Η ΝΔΜ κάνει το ίδιο λάθος αποδίδοντας στο μεν χωρίο 2 "μονογενή" στα δε χωρία 12 και 16 "μοναχογιό" χωρίς να υπάρχει λόγος για τη διαφορά.[Πίσω στο κείμενο]

 

ΣΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΤΕΥΧΟΣ:
Ήταν πασχαλινό το τελευταίο δείπνο του Χριστού με τους μαθητές;

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΤΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ