Από τηνιστορία των ΟλυμπιακώνΑγώνων

Οι αρχαίοι ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν για πρώτη φορά στην Ολυμπία, στην Ελλάδα, περισσότερα από 2,775 χρόνια πριν. Αυτοί οι Αγώνες πρόσφεραν στους Έλληνες μια ευκαιρία για να τιμούν τους θεούς τους, και ιδιαίτερα τον Δία, τον αρχηγό του Ολυμπιακού πανθέου. Μια ``ιερή’’ φλόγα έκαιγε συνεχώς πάνω στο βωμό της θεάς Ήρας. Εκείνοι οι Αγώνες αποτελούνταν αρχικά από τρέξιμο περίπου 200 μ. (στάδιον), όμως με την πάροδο του χρόνου προστέθηκαν και άλλα αθλήματα όπως αρματοδρομία, άλμα, ακοντισμός, πυγμαχία, πάλη, δισκοβολία, πένταθλο κ.λπ. Το γεγονός, που οργανωνόταν κάθε τέσσερα χρόνια, ήταν γνωστό ως Ολυμπιάδα. Οι αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες σταμάτησαν το 393 μ.Χ. με απόφαση του Ρωμαίου αυτοκράτορα Θεοδόσιου και αναβίωσαν μόλις το 1896, ύστερα από ένα κενό 1503 ετών.

Στις 23 Ιουνίου 1894 στο Παρίσι, ο εκπαιδευτικός βαρόνος Pierre de Coubertin μίλησε στο Διεθνές Αθλητικό Συνέδριο. Πρότεινε την αναβίωση των Αγώνων κάθε τέσσερα χρόνια σε παγκόσμια κλίμακα με σκοπό την προώθηση της φιλικής άμιλλας. Η πρότασή του έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και έτσι γεννήθηκαν οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες. Ο βασιλιάς της Ελλάδας Γεώργιος Α' κήρυξε την έναρξή τους στην Αθήνα το 1896.

Οι διοργανωτές των σύγχρονων Αγώνων δεν είχαν πρόθεση να είναι μια ευκαιρία για τη λατρεία ειδωλολατρικών θεών, αλλά μάλλον μια γιορτή για τις αθλητικές ικανότητες. Αυτό το ιδεώδες, όσο ευγενές και αν ήταν, συμβιβάστηκε όταν πάρθηκε η απόφαση ώστε πάνω σε όλα τα μετάλλια να υπάρχει η μορφή μιας ελληνικής θεότητας που κρατάει ένα στεφάνι και στο βάθος ένα αθλητικό στάδιο - περιέργως στην Ατλάντα έβαλαν το Κολοσσαίο της Ρώμης (βλ. εικόνα). Επιπρόσθετα, αναβίωσε η ειδωλολατρική ``ιερή’’ φλόγα που ανάβει με ειδική τελετή στην αρχαία Ολυμπία (βλέπε φωτογραφίες [**]) και μεταφέρεται στον τόπο που φιλοξενεί τους Αγώνες.

Από την αναβίωσή τους, οι Αγώνες αντιμετώπισαν δύο παγκόσμιους πολέμους, σφαγές, φυλετικές διακρίσεις, τον ψυχρό πόλεμο, μποϊκοτάζ, βία, πολέμους, χρήση απαγορευμένων φαρμάκων, εμπορευματοποίηση, διαφθορά και τρομοκρατία. Σίγουρα όμως δεν πέτυχαν το στόχο τους να χτίσουν έναν ειρηνικό και καλύτερο κόσμο!

Από την Οικονομική Κρίση στον Χίτλερ

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες έγιναν διάσημοι την εποχή του μεσοπολέμου, χάρη στην γρήγορη ανάπτυξη του ραδιοφώνου και του κινηματογράφου. Προηγούμενα τα μέσα και τα κονδύλια για τους Αγώνες ήταν πολύ φτωχά.

Οι Αγώνες του Λος Άντζελες το 1932 πραγματοποιήθηκαν μέσα στη σκληρή πραγματικότητα της οικονομικής κρίσης και υπήρξε μεγάλη κατακραυγή του κοινού για τα έξοδα που έγιναν γι’ αυτούς. Με την οικονομική στενότητα της εποχής πήραν μέρος ελάχιστες χώρες αλλά τους παρακολούθησαν ένα εκατομμύριο θεατές. Το στάδιο Coliseum του Λος Άντζελες συγκέντρωνε σχεδόν κάθε μέρα περισσότερους από 100.000 θεατές, που εύρισκαν στα αθλήματα μια μικρή διαφυγή από τα οικονομικά τους βάσανα. Παρά την οικονομική κρίση, όταν τελείωσαν οι Αγώνες, η οργανωτική επιτροπή ανακοίνωσε κέρδος περισσότερο από ένα εκατομμύριο δολάρια.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1936, οι Αγώνες στο Βερολίνο σημαδεύτηκαν υπερβολικά από φασιστικό και ναζιστικό χρώμα. Οι Ναζιστές χρησιμοποίησαν τους Αγώνες σαν ευκαιρία για να προπαγανδίσουν το όραμά τους για τη χιλιετία της ``Ανώτερης Φυλής''. Οι εφευρέσεις του ομιλούντος κινηματογράφου και της τηλεόρασης, πρόσφεραν στον Χίτλερ παγκόσμιο βήμα για να προωθήσει τις δαιμονικές του απόψεις.

Γράφοντας ο ιστορικός του ολυμπισμού Norman May διηγείται γι’ αυτά τα γεγονότα: ``Ο Αδόλφος Χίτλερ και ο συνεργάτης του Γκέμπελς, έκαναν τεράστια προπαγάνδα για να αποδείξουν την υποτιθέμενη υπεροχή της Άριας φυλής και το μεγαλείο της Γερμανίας ως χώρας... Αλλά το όραμα του Χίτλερ για την υπεροχή της Γερμανικής ``Ανώτερης Φυλής’’ ανατράπηκε από τον James Cleveland Owens, μαύρο αθλητή από τις ΗΠΑ’’. ``Gold, Gold, Gold'' σελ. 34.

Ο Owens ήταν έξοχος αθλητής και εκείνο το χρόνο κέρδισε 4 χρυσά μετάλλια (στα 100 και 200 μέτρα, στο άλμα και στη σκυταλοδρομία), θρυμματίζοντας τη θεωρία της ``Ανώτερης Φυλής’’. Παρά το γεγονός ότι οι Γερμανοί κέρδισαν τα περισσότερα μετάλλια, ο Χίτλερ και ο Γκέμπελς έχασαν τον πόλεμο της προπαγάνδας, επειδή ο ταχύτερος άνθρωπος δεν ήταν λευκός Άριος αλλά ένας μαύρος.

Οι Αγώνες δεν έγιναν το 1940 και το 1944 εξαιτίας του Β' Παγκόσμιου Πολέμου. Το ίδιο είχε συμβεί και το 1916 λόγω του Α' Παγκόσμιου Πολέμου. Επαναλήφθηκαν το 1948 και φιλοξενήθηκαν στο Λονδίνο, που ακόμη προσπαθούσε να σηκωθεί από τα συντρίμμια του πολέμου. Απόντες ήταν οι Γερμανοί κι οι Ιάπωνες, που είχαν αποκλειστεί από όλες τις διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις για 12 χρόνια.

Οι πιο Σκοτεινές Ώρες

Αν και σύμφωνα με τους τύπους οι αθλητές αγωνίζονται ως άτομα και όχι ως χώρες, ο ανταγωνισμός των κρατών είναι εμφανής σε όλες τις διοργανώσεις. Στο Ελσίνκι της Φιλανδίας που φιλοξενούσε τους Αγώνες το 1952, μπήκε στους Αγώνες και η Σοβιετική Ένωση. Η Σοβιετική Ένωση και οι Η.Π.Α. κυριάρχησαν σ' αυτούς τους Αγώνες, που ήταν οι πρώτοι του ``ψυχρού πολέμου’’, και έσπειραν τους σπόρους της πολιτικής διαίρεσης που γρήγορα αναπτύχθηκαν, ρίχνοντας τη σκοτεινή σκιά τους στις επόμενες Ολυμπιάδες.

Το 1956 φιλοξένησε τους Αγώνες η πόλη της Μελβούρνης στην Αυστραλία, κάτω από τα σύννεφα των διεθνών κρίσεων στην Ουγγαρία και τη Μέση Ανατολή. Η Ολλανδία και η Ισπανία αποσύρθηκαν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάσταση στην Ουγγαρία. Η Αίγυπτος και ο Λίβανος αποσύρθηκαν όταν δεν έγινε δεκτή η απαίτησή τους να αποβληθούν ``έθνη ένοχα για επίθεση ενάντια στην Αίγυπτο’’ (εννοώντας το Ισραήλ, τη Βρετανία και τη Γαλλία). Η Κίνα επίσης αποσύρθηκε έχοντας αντίρρηση στη συμμετοχή της ``Δημοκρατίας της Κίνας’’ (Ταϊβάν). Στη Μελβούρνη βγήκε στο προσκήνιο η πολιτική, καθώς τα έθνη προσπαθούν έκτοτε να χρησιμοποιήσουν τους Αγώνες για να πετύχουν μέγιστη δημοσιοποίηση των θέσεών τους.

Η κατάρρευση των αποικιακών αυτοκρατοριών στο τέλος της δεκαετίας του 1950 και η συνακόλουθη δημιουργία νέων κρατών στην Αφρική και αλλού, είχαν επίσης τον αντίκτυπό τους στους Αγώνες. Στην αρχή της δεκαετίας του 1960 εκδηλώθηκε πίεση στη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής, που ως τότε παρουσίαζε ομάδες αποτελούμενες μόνο από λευκούς. Σαν αποτέλεσμα η Νότια Αφρική δεν προσκλήθηκε στους Αγώνες του 1960.

Η Ρώμη το 1960 και το Τόκιο το 1964 αντιμετώπισαν επίσης βίαιες αντιπαραθέσεις, ενώ η πόλη του Μεξικού αντιμετώπισε βίαιες φοιτητικές ταραχές στη διάρκεια των Αγώνων του 1968, που άφησαν αρκετές εκατοντάδες νεκρούς σε οδομαχίες και σαράντα χώρες απείλησαν να αποσυρθούν. Αναθυμάται σχετικά με αυτούς τους Αγώνες ο Norman May: ``Θα είναι δύσκολο να λησμονηθεί η ατμόσφαιρα της τελετής έναρξης, με χιλιάδες στρατιώτες οπλισμένους ως τα δόντια με όπλα και ξιφολόγχες να κυκλώνουν το στάδιο’’ (ό.π. σ. 83). Το κλίμα στην πόλη του Μεξικού έδειξε ότι οι Αγώνες αντικατοπτρίζουν τη σκοτεινή πλευρά της ανθρώπινης φύσης.

Το 1971 η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) αποφάσισε ν' απαλείψει τον όρο ``ερασιτέχνης'' από την Ολυμπιακή Χάρτα, αφού όλα πια έδειχναν ότι ο επαγγελματισμός είχε διαβρώσει ολοκληρωτικά το χώρο του αθλητισμού.

Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά τους Αγώνες της προπαγάνδας του Χίτλερ, οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήρθαν ξανά στη Γερμανία το 1972, κάτω από τα σύννεφα της διεθνούς φυλετικής εχθρότητας. Το προηγούμενο της αποβολής της Νότιας Αφρικής το 1960 για φυλετικές διακρίσεις, τώρα απειλούσε τη Ροδεσία η οποία τελικά αποβλήθηκε.

Αλλά εκείνοι οι Αγώνες και η φιλοξενούσα πόλη θα μείνουν για πάντα στη μνήμη για το πιο φοβερό γεγονός στην ιστορία των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων - τη Σφαγή του Μονάχου.

Οκτώ Άραβες καταδρομείς της οργάνωσης Μαύρος Σεπτέμβρης, μπήκαν στο Ολυμπιακό χωριό και κατέλαβαν τα καταλύματα της ομάδας του Ισραήλ. Ύστερα από 20 δραματικές ώρες, η κρίση κατέληξε σε αιματοχυσία. Έντεκα Ισραηλινοί αθλητές και πέντε από τους τρομοκράτες κείτονταν νεκροί.

Mποϊκοτάζ, Χρήμα και Φάρμακα

Τέσσερα χρόνια μετά τη Σφαγή του Μονάχου, το Ολυμπιακό πνεύμα δεν κατάφερε να ενώσει τα έθνη. Οι Αγώνες του Μόντρεαλ, το 1976, αντιμετώπισαν ένα νέο Ολυμπιακό φαινόμενο: Το μποϊκοτάζ.

Η κρίση που ξέσπασε ανάμεσα στην Κίνα και την Ταϊβάν, οδήγησε την πρώτη να απαιτήσει από την ΔΟΕ να απαγορεύσει τη συμμετοχή της δεύτερης με το όνομα ``Δημοκρατία της Κίνας’’. Επίσης απαίτησε να μην επιτραπεί να υψωθεί η σημαία της ούτε να ακουστεί ο εθνικός της ύμνος. Οι ΗΠΑ αντέδρασαν απειλώντας ότι θα απέσυραν όλη την ομάδα τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Προτάθηκε ένας συμβιβασμός που δεν έγινε δεκτός και η Ταϊβάν απέσυρε τους αθλητές της, παρόλο που είχαν ήδη φτάσει στο Μόντρεαλ.

Ακολουθώντας το παράδειγμα της φιλονικίας μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν, είκοσι αφρικανικές χώρες μαζί με την Γουιάνα και το Ιράκ, απείλησαν να μποϊκοτάρουν τους Αγώνες αν επιτρεπόταν η συμμετοχή της Νέας Ζηλανδίας. Η ΔΟΕ αρνήθηκε το αίτημά τους και οι χώρες που διαφωνούσαν απέσυραν τους 441 αθλητές τους τη νύχτα πριν από την τελετή έναρξης.

Ο πυρετός του μποϊκοτάζ συνεχίστηκε και τη δεκαετία του 1980, όταν φιλοξένησε τους Αγώνες η Σοβιετική Ένωση. Η Μόσχα δαπάνησε περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια για το γεγονός, διπλάσια από όσα ξόδεψε το Μόντρεαλ.

Όμως η Ρωσία είχε εισβάλλει τον προηγούμενο χρόνο στο Αφγανιστάν. Αυτή η επιθετική ενέργεια ώθησε τις ΗΠΑ να οδηγήσουν 40 άλλες χώρες στο μεγαλύτερο μποϊκοτάζ που έγινε ποτέ στους Αγώνες. Υποστηρίζοντας τις ΗΠΑ αθλητές από 16 επιπλέον χώρες παρέλασαν με την Ολυμπιακή σημαία και όχι με τη σημαία της χώρας τους.

Κατά την τελετή λήξης των Αγώνων, ο τότε πρόεδρος της ΔΟΕ Λόρδος Killanin ζήτησε στο λόγο του ηρεμία: ``Ικετεύω τους αθλητές του κόσμου να ενωθούν σε ειρήνη πριν ξεσπάσει ένα ολοκαύτωμα... Οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για πολιτικούς σκοπούς...’’ Αλλά το αίτημά του έπεσε σε αυτιά κουφών.

Τα αντίποινα ήρθαν ύστερα από τέσσερα χρόνια, όταν 14 χώρες του ανατολικού συνασπισμού, με την καθοδήγηση της Σοβιετικής Ένωσης, μποϊκοτάρισαν τους Αγώνες του 1984 στο Λος Άντζελες.

Το 1984 αντιπρόσωποι της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) του Γιάσερ Αραφάτ, που ήταν γνωστή για τις τρομοκρατικές της ενέργειες, ζήτησαν από τη ΔΟΕ να τους επιτρέψει να παρουσιάσουν ομάδα. Η ΔΟΕ αρνήθηκε. (Τελικά, η Παλαιστίνη οργάνωσε μια ομάδα στους Αγώνες του 1996 στην Ατλάντα, όπως και αυτό το χρόνο στο Σίδνευ).

Η Ολυμπιάδας του Λος Άντζελες θα μείνει στην ιστορία ως μια ``καπιταλιστική επιχείρηση’’. Οι Αγώνες οργανώθηκαν χωρίς να επιβαρυνθεί η πόλη. Τεράστια κεφάλαια προσφέρθηκαν από τους χορηγούς και για τα δικαιώματα της παγκόσμιας τηλεοπτικής αναμετάδοσης από τοπικές και διεθνείς εταιρίες. Αυτή η εμπορευματοποίηση μετέτρεψε τους Ολυμπιακούς Αγώνες σε μια σημαντική κερδοφόρα επιχείρηση.

Το 1988 οι Αγώνες έγιναν στη Νότια Κορέα και ήταν μια γελοιοποίηση του ολυμπιακού συνθήματος ``Citius, altius, fortius’’ (=ταχύτερα, υψηλότερα, ισχυρότερα). Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Σεούλ αποκάλυψαν τη μεγάλη χρήση απαγορευμένων φαρμάκων. Αρκετοί αθλητές βρέθηκε ότι είχαν χρησιμοποιήσει διάφορα απαγορευμένα φάρμακα ενώ για το λόγο αυτό αφαιρέθηκαν τα μετάλλια από πέντε νικητές. Αυτό δημιούργησε υποψίες για τα μετάλλια που κερδίθηκαν από την Κίνα και χώρες του ανατολικού συνασπισμού, ιδιαίτερα δε την Ανατολική Γερμανία, οι αθλητές της οποίας παραδέχθηκαν εκ των υστέρων ότι χρησιμοποιούσαν απαγορευμένα φάρμακα για να βελτιώσουν την απόδοσή τους.

Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989 σήμανε το τέλος του ψυχρού πολέμου και την εμφάνιση της ``καυτής ειρήνης’’. Οι Αγώνες του 1992 στην ισπανική πόλη Βαρκελώνη, ήταν ένας εορτασμός για την απελευθέρωση της Ανατολικής Ευρώπης από τον κομμουνισμό, πραγματοποιήθηκαν όμως με φόντο τη γιουγκοσλαβική κρίση. Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη συμμετείχε με δική της σημαία, την ώρα που οι Κροάτες, υπό την ηγεσία του φιλοναζιστή Franjo Tudjman, αγωνίζονταν για να ανεξαρτητοποιηθούν από τη Σερβία. Επίσης αυτοί οι Αγώνες έφεραν στο φως τη διαφθορά στις τάξεις της ΔΟΕ και των μελών της.

Το 1996 οι Αγώνες στην Ατλάντα για άλλη μια φορά τόνισαν τον αμερικάνικο καπιταλισμό. Δισεκατομμύρια ξοδεύτηκαν από τα τηλεοπτικά δίκτυα για ν' αποκτήσουν τα δικαιώματα της μετάδοσης και από εταιρείες για το προνόμιο να ονομάζονται χορηγοί των Αγώνων, σπάζοντας όλα τα προηγούμενα ρεκόρ. Αλλά η ασφάλεια των Αγώνων αμφισβητήθηκε, καθώς ένας εκρηκτικός μηχανισμός που εξερράγη στο ``Ολυμπιακό Πάρκο’’, σκότωσε έναν επισκέπτη και τραυμάτισε 111 άλλους.

Το βάθος της διαφθοράς στη διαδικασία εκλογής για την πόλη που θα φιλοξενήσει τους επόμενους Αγώνες, το οποίο αρχικά φάνηκε στη Βαρκελώνη, τελικά ήρθε στην επιφάνεια μετά από τους Αγώνες στην Ατλάντα. Τότε αποκαλύφθηκε ότι η πόλη Σολτ Λέικ δωροδόκησε μέλη της ΔΟΕ για να της αναθέσουν τη διοργάνωση των Χειμερινών Αγώνων. Υποψίες εκφράστηκαν επίσης για τις εμπορικές συναλλαγές διαφόρων Αυστραλών επισήμων.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, 10.300 αθλητές από περισσότερες από 200 χώρες ``κατέβηκαν'' στην Αυστραλία για να πάρουν μέρος στους Αγώνες της 27ης Ολυμπιάδας στο Σύδνευ. Υποφέροντας από αδυναμίες στην οικονομία της και έχοντας εμπλακεί στις ειρηνευτικές διαδικασίες στο Ανατολικό Τιμόρ, η Αυστραλία προσπάθησε με πολλούς τρόπους να εξευμενίσει τους δικούς της ιθαγενείς Αβοριγίνες, που απειλούσαν να κάνουν πολιτικές διαμαρτυρίες σημαδεύοντας τους Αγώνες με βίαιες εκδηλώσεις.

``Η Μεγάλη Ολυμπιακή Απάτη’’ Με τον τίτλο αυτό κυκλοφόρησε νέο βιβλίο του Βρετανού δημοσιογράφου Andrew Jennings, που πρώτος αποκάλυψε την Ολυμπιακή διαφθορά και την ιστορία του Προέδρου της ΔΟΕ σε δύο άλλα βιβλία του που έγιναν επιτυχίες. Στο νέο βιβλίο, που κυκλοφόρησε τον Ιούλιο, ο Jennings, όπως δηλώνει, τα δύο προηγούμενα χρόνια ταξίδεψε στον κόσμο ερευνώντας τη διαφθορά ανάμεσα σ' εκείνους που ελέγχουν την Ολυμπιακή βιομηχανία (αξίας 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων) και υποστηρίζει ότι η ΔΟΕ καλοδέχεται στις τάξεις της μέλη που κατηγορήθηκαν για γενοκτονία, περιβαλλοντική καταστροφή, διαφθορά εκατομμυρίων δολαρίων, κλοπή, σεξουαλική βία και κάλυψη υποθέσεων που σχετίζονται με απαγορευμένα φάρμακα. Επίσης αποκαλύπτει ένα στενό επαγγελματικό συνεργάτη του προέδρου της ΔΟΕ που χρησιμοποιήθηκε ως μεταφορέας για να διοχετεύσει 40 εκατομμύρια δολάρια σε δωροδοκίες από τον Γάλλο πρόεδρο Μιτεράν στον Γερμανό Καγκελάριο Κολ.